Paul De Roy

    

  

TE VOET NAAR SANTIAGO DE COMPOSTELA. 
 

Het is de bedoeling om mijn verhaal te doen over het reilen en zeilen op het eerste gedeelte van de pelgrimstocht naar Santiago. Dit jaar heb ik een deel van de Camino Frances afgelegd en dit van Saint Jean Pied de Port (Franse Pyreneeen) tot Sahagun (Spanje) en dit over een afstand van 407 kilometer.
 
Eenmaal de beslissing genomen om de tocht naar Santiago te maken komt de voorbereiding.
Maar hoe begint men aan zoiets?
Waar begint de tocht?
Hoeveel kilometer stapt men per dag?
Hoe lang duurt zoiets?
Waar slaapt men?
Wat kost de tocht?
Wat heeft men allemaal nodig?
Men moet zich niet alleen geestelijk maar ook lichamelijk goed voorbereiden op dergelijke tocht van verscheidene weken. Iedere dag is het heel belastend voor de schouders, de benen, de enkels en vooral de voeten.
Ook voor goed materiaal dient gezorgd. Daar men alle bagage moet meedragen op de rug, moet men zich echter beperken tot de allernoodzakelijkste dingen.
Wat heeft men zeker nodig?
Eerst en vooral de kleding natuurlijk. Drie stuks van elk is ruim voldoende. Goede regenkleding is zeker onontbeerlijk. Dan zijn er natuurlijk nog de producten om zichzelf en vooral de voeten te verzorgen.
Meer dan 150.000 mensen (dat getal is nog groter in een Heilig Jaar = het jaar waar de feestdag van St. Jacob op een zondag valt, dit jaar was dit 25 juli) doorkruisen elk jaar te voet, te paard of per fiets het Iberisch schiereiland van Oost naar West op weg naar Santiago de Compostela.
Ze stellen zich bloot een hitte en kou, lijden dorst, krijgen te maken met allerlei ongemakken en putten zich helemaal uit en dat alles op vrijwillige basis.
Waarin verschilt het lopen langs de pelgrimsroute met een lange afstandswandeling op eender welke plek op de aardbol? De gastvrijheid, de traditie, de geschiedenis, de kunst, het zich losmaken van wat overbodig is, het contact van het lichaam met de natuur na een paar dagen lopen, het spoor dat duizenden en duizenden reizigers al meer dan elf eeuwen hebben achtergelaten op elke steen, elke boom en elk plekje langs de Jacobsroute. Dit alles maakt dat deze weg naar het westen een unieke ervaring wordt.
Het is een avontuur te voet over de sterrenroute zelf, die de pelgrims al in de Middeleeuwen gebruikten om zich te oriënteren op hun weg naar het graf van de apostel. Het is wel duidelijk dat het tracé zoals het er vroeger uitzag voor een groot gedeelte is verdwenen onder het asfalt of de intensieve ontginning van landbouwgrond.
Waar vroeger bossen, wolven en struikrovers waren, zie je nu industrieterreinen en auto's. En de pelgrims die vroeger om een aalmoes vroegen, hebben nu een creditcard op zak. Maar de essentie van de duizend jaar oude weg blijft met dezelfde intensiteit voorbestaan in de mistflarden van de bossen van Navarra, in iedere plooi van de heuvels van La Rioja, in de eindeloze horizon van de hoogvlakten van Castilië y Leon en in de vochtige duisternis van de corredoiras in Galicië. 
De pelgrimstocht naar Santiago is een reis van bijna 800 kilometer, naar het eigen innerlijk, die eenieder onderneemt met zijn eigen bagage en doel.
Toch, bijna 1200 jaar nadat de eerste pelgrim aankwam in Santiago blijven er nog genoeg details over - refugio's die maar een aalmoes vragen, een hospitalero die zijn gasten wekt met gregoriaanse gezang en ze aan het ontbijt nodigt, de blaren op je voeten, een avondmaal met mensen die je niet kent maar je toch zeer nabij zijn - die van deze reis een unieke ervaring maken.

SANTIAGO DE COMPOSTELLA.

ROUTEPLANNING.

maandag 30.08 
vertrek Gent Sint Pieters trein 13.24 naar Brussel Zuid                           vertrek Brussel Zuid 14.37 naar Paris Nord met aankomst 15.59 uur            metro naar Paris Montparnasse - overnachting Hotel du Maine                                        

dinsdag 31.08                                                                         vertrek Paris Montparnasse trein tot Bayonne, vertrek 07.15 aankomst 13.08 uur - van Bayonne naar Saint Pied de Port vertrek 15.10 uur  aankomst 16.25 uur - overnachting in Hotel des Remparts 

woensdag 01.09    
                                                                 
SAINT JEAN PIED DE PORT       RONCEVALLES         27 KM

donderdag 02.09 
                                                          
 RONCEVALLES                        LARRASINA             27 KM

vrijdag 03.09 
                                                                
LARRASINA                           PAMPLONA              16 KM

zaterdag  04.09
                                                               

PAMPLONA                          CIRAUQUI               30 KM

zondag  05.09 
                                                                     
CIRAQUI                        LOS ARCOS                   36 KM

maandag 06.09
                                                                          
LOS ARCOS                    LOGRONO                      28 KM

  dinsdag 07.09  

                                                                 
LOGRONO                     AZOFRA                      34 KM

woensdag 08.09 
                                                                  
AZOFRA                      VILLAMAYOR DEL RIO      35 KM

donderdag 09.09  
                                                         


VILLAMAYOR DEL RIO           SAN JUAN DEORTEGA       29 KM

vrijdag 10.09  
                                                                          
SAN JUAN DE ORTEGA           BURGOS                       25 KM

zaterdag 11.09                                    rustdag te BURGOS

zondag 12.09 
                                                                      
BURGOS                      HORNILAS DEL CAMINO             21 KM

maandag 13.09  
                                                               


HORNILAS DEL CAMINO       ITERA DE LA VEGA               29 KM

dinsdag   14.09  
                                                                    
ITERA DE LA VEGA              CARION DE LOS CONDES     33 KM

woensdag 15.09 
                                                                   
CARION DE LOS CONDES     TERRADILOS                     26 KM

donderdag 16.09 
                                                             
TERADILOS                       SAHAGUN                      13 KM
 

met trein 15.39 uur naar Hendaye (Frankrijk) aankomst 20.40 uur

vertrek Hendaye nachttrein 22.18 aankomst vrijdag  17.09 om 07.11           Paris Austerlitz - metro tot Paris Nord - vertrek  Paris Nord 09.01 uur

aankomst Brussel Zuid 10.23 uur. Trein tot Gent Sint Pieters 


 

                     


                                  

Maandag 30 augustus 2010

Aangezien de Camino Frances start in Saint Jean Pied de Port, had ik nog een hele treinreis voor de boeg. Oorspronkelijk dacht ik pas te vertrekken op dinsdag, maar met de voorgestelde uurregeling en de goedkopere tarieven besloot ik maar vroeger te vertrekken.

Vertrek vanuit Gent Sint Pieters om 13.15 uur tot Brussel Zuid, waar ik met de Thalys van 15.37 uur naar Parijs spoorde, met aankomst in de "Gare du Nord",. Maar Parijs is Brussel niet, er is geen doorverbinding van het ene station naar het andere, en aangezien mijn HST vertrok in het station Montparnasse was ik verplicht om de metro te nemen, de metrorit verliep heel vlot, op een vijftiental minuutjes was ik op mijn bestemming.

Daar had ik een hotel geboekt op een vijftal minuten van het station, Hotel du Maine.

Na nog wat in de omgeving te hebben rondgewandeld, en na een verdiende nachtrust was het inmiddels...

Dinsdag 31 augustus 2010.

Gezien mijn trein reeds vertrok om 07.15 uur, en het ontbijt pas werd opgediend vanaf 07.30 uur, ging ik vlug iets eten in het station zelf.

De TGV zou mij van Parijs - Montparnasse naar Bayonne brengen. Onderweg schoven heel wat velden met zonnebloemen en vele wijngaarden voorbij.

De tijd ging snel voorbij en om 13.10 uur was ik reeds in Bayonne. Er was voldoende tijd om iets te eten, want de volgende trein naar Saint Jean Pied de Port vertrok om 15.10 uur.

Na een zeer mooie rustige rit van anderhalf uur kwam ik toe om 16.28 uur.

Eerst de nodige administratie verricht in het Pelgrimskantoor, na een eerste stempel in het pelgrimsboekje te laten plaatsen en nadien het hotel opzoeken (hotel des Remparts).

Er rest wat tijd om het middeleeuwse stadje te verkennen.

Het stadje ligt aan de voet van de "Col de Roncevaux", op de weg naar Santiago de Compostela

Het werd gesticht op het einde van de 12de eeuw, op aandringen van de koning van Navarra, het is gelegen op ongeveer 8 kilometer van de grens met Spanje.

De stad zelf heeft heel wat historische gebouwen:

-het huis Mansart, gebouwd begin 18de eeuw en sedert 1935 heeft men er het stadhuis in onder gebracht,

- het huis Arcanzola, het oudste gebouw uit 1510, waarvan de dakconstructie bestaat uit houten pannen,

- poort van Onze Lieve Vouw en de poort van Frankrijk, poort van Spanje, poort van St. Jacob, het was langs deze poort dat de pelgrims kwamen op weg naar Santiago,

- de Citadel, gelegen op 70 meter boven de stad, gebouwd in de jaren 1625-1627. Vanuit hier uit heeft men een prachtig panorama over heel de omgeving en komt men boven langs de kasseiweg die speciaal is aangelegd om de paarden de toegang mogelijk de maken.

Na al dit moois te hebben gezien was het tijd voor het avondmaal en nadien ging ik vol verwachting (?) de nacht tegemoet...

Woensdag 01 september 2010.

Na het ontbijt ben ik vertrokken. Het was 07.40 uur. Al gauw had ik gezelschap van andere medepelgrims. De etappe was 27 kilometer lang. Ik nam de mooiste route, namelijk de Route Napoléon.

Het is de moeite waard om vanuit Saint Jean Pied de Port naar 1400 meter te klimmen, de grootsheid te ervaren van de Pyreneeën. Hiervoor dient men wel de pas van Ciza en de col Lepoeder over te steken, het is trouwens ook over deze weg welke Karel de Grote er met zijn Frankische leger nam.

Ik vertrok langs de Rue de la Citadelle,  steek de rivier de Nive over en verlaat de oude binnenstad via de Porte d'Espagne. Al vrij snel dient er te worden geklommen. Een paar steile asfaltwegen leiden naar het gehucht Honto, het was ondertussen 08.50 uur. Via een veedrijverspad moet ik vaststellen dat de glooiïngen steeds duidelijk worden en het zacht glooiend landschap begint nu plaats te maken voor flinke berghellingen met alpenweiden. Soms leek had of er aan het klimmen geen eind kwam.

Gelukkig was er af en toe een bron met drinkbaar water, de temperatuur was trouwens rond de 30 graden.

De weg volgt geruime tijd een boomloze bergrug. Ik nader stilaan de herberg Orisson. Om 09.55 uur was het zover, er waren ondertussen 8 kilometer afgelegd. De opening van deze berghut in 2004  heeft er voor gezorgd dat de etappe wat minder zwaar lijkt, in deze herberg kan men rustig een broodje en een drankje nemen alvorens de tocht verder te zetten. Eindelijk bereikte ik de grensovergang met Spanje, deze lag op ongeveer 1000 meter hoogte. Hier vertelde ons een arduinen steen dat Santiago de Compostela nog 765 kilometer verder lag.

Het landschap is open en zuiver en van een indrukwekkende schoonheid. Men heeft er een geweldig uitzicht over de Centrale Pyreneeën.

Stilaan wandel ik naar het hoogste punt van de dag, namelijk de col Lepoeder, dit is dan ook de historische pas van Cisa. Van hieruit dient men alleen nog te dalen en dit gaat dan over alpenweiden en beukenbos.

Ik kom ook nog langs de pas van Ibaneta, ook nog de Col de Roncesvaux genoemd door de Fransen, deze dankt zijn naam aan Roeland, een Frankische ridder die aan het hoofd stond van de achterhoede van het leger van Karel de Grote en die hier in 778 tegenover de Basken kwam te staan. De legende hiervan wordt bezongen in het Roelandslied, één van de beroemdste gezongen heldendichten dat ervoor zorgde dat Roncevalles bekender werd door de legende dan door de geschiedenis.

Nog een achttal kilometer was ik verwijderd van de eerste halte, Roncevalles (in het Baskisch: Orreaga). Om 14.45 uur bereikt ik deze halteplaats. Men kon zich laten registreren vanaf 16.00 uur en de slaapplaats bevindt zich in het voormalige pelgrimshospitum, een indrukwekkend stenen gebouw, waar plaats is voor 120 pelgrims.

Het klooster Roncevalles is gesticht in 1132, en is nog steeds één van de belangrijkste mijlpalen van de Camino. Het was ooit een van de rijkste en ontbaatzuchtige  onderkomens op de hele Jacobsroute.

In 1660 schreef de hospitalero dat er 25.000 maaltijden werd geserveerd.

Momenteel bevinden zich hier twee restaurants waar de pelgrims zich kunnen tegoed doen aan de "Menu  de Peligrino" en dit tegen de prijs van 9 Euro.

Dit kon natuurlijk enkel op vertoon van  de credential (of geloofsbrief).

Een welverdiende nachtrust stond mij te wachten.

Donderdag 2 september 2010.

Vandaag stond de volgende etappe op het programma, van Roncevalles naar Larrasoana (27 kilometer).

Het zou een etappe worden met veel groen: bos, weiden en heldere watertjes.

In de dorpen staan prachtige, witgekalkte boerenhuizen met grote poorten en natuurstenen kozijnen.

Men wandelt langs paden die schuil gaan onder een gebladerte. Beuken, berken, eiken en dennen vormen het toneel van een pad dat dezelfde bandieten, beren en wolven lijkt te verbergen als die de eerste pelgrims moesten trotseren.

Om 06.00 uur worden de lichten aangestoken en gezien ik daar geen ontbijt konden krijgen, was ik verplicht om dit te doen in Burguette (het was maar 3 kilometer verder).

Bij het krieken van de dag vertrok ik, in het halfduister, de hitte in acht genomen van de vorige dag, reeds om 06.30 uur. Gelukkig had ik een zaklamp bij want tot 07.15 uur was dit nog wel nodig.

Direct bij het vertrek staat het gotische Roelandskruis uit de 14de eeuw.

In het eerste dorpje, Burguette of Auritz, waar ik mijn ontbijt nam, kom ik de eerste robuuste herenhuizen van Navarra tegen. Het zijn echte vestigingen, die generaties teruggaan met grote rode kozijnen en in steen uitgehouwen adellijke familiewapens.

Onderweg naar het dorpje Espinal ziet men de bergkammen van de Pyreneeën liggen, die hier niet zo hoog zijn. Dit dorpje werd in 1269 gesticht door Teobaldo II, koning van Navarra. Een minpunt is de moderne kerk welke hier niet op zijn plaats is tussen al deze oude gebouwen.

Een fraai pad met prachtig uitzicht, voert mij langs de bergrug van Metzkiritz, een bospad voert mij door een indrukwekkend oud beukenbos. Dit leidt mij naar het volgende dorpje Biskarreta. Hier was tot de 12de eeuw een pelgrimshospitum, dat een aanvulling was voor de voorzieningen welke Roncevalles bood.

Na zo ongeveer 13 kilometer te hebben gewandeld, kwam ik aan in Lintzoain, met opnieuw een interessante verzameling boerderijen uit de regio met wapenschilden en in de deuren gegraveerde inscripties. Langs een oud muildierweggetje tussen rotsrichels loop ik het dorp uit.

Alvorens in Alto de Erro te komen, wandel ik over een bospad met dennen, zomereiken, jeneverbessen en buxus, een welgekomen bescherming tegen de zonnestralen.

Na 21 kilometer en om 11.40 uur kwam ik toe te Zubiri, een historisch plaatsje. Hier staken de pelgrims de rivier de Arga over langs de gotische brug van de Rabia (hondsdolheid), die zo heet omdat de inwoners hun vee driemaal rond de middeleeuwse pijler van de boogbrug lieten lopen om ze van deze ziekte te genezen.

Maar ik ging nog een beetje verder, namelijk naar het 5,5 kilometer verder gelegen Larrasoaina.

Eerst dien ik voorbij de magnesietfabriek te wandelen, alvorens nog de dorpjes Illaratz en Ezkirotz,te bereiken met oude boerenhoeven omringd door weilanden en boomgaarden.

Alvorens mijn einddoel van vandaag te bereiken, wandel ik nog voorbij de voormalige hermitage Santa Lucia, die tegenwoordig wordt gebruikt als boerderij.

Om 14.40 uur kom ik dan toe en begeef me naar de herberg. Deze zeer eenvoudige pelgrimsherberg is gevestigd in de drie ruimtes van het voormalige gemeentehuis.

In de Casa Sangalo Reposo kon ik 's avonds opnieuw genieten van de Menu Peregrino.

Hier maakte ik kennis met vader en zoon uit Zweden die op weg waren naar Santiago. Ook de volgende dagen kwamen we mekaar verschillende keren tegen.

Vrijdag 03 september 2010.

Met de stad Pamplona in zicht had ik vandaag een korte etappe voorzien, slechts 16 kilometer stonden op het programma, want er moet tijd overblijven voor een wandeling door Pamplona.

Reeds om 06.40 uur begon ik aan de tocht.

Alvroens het dorpje Irotz te bereiken, wandel ik eerst nog door Akerreta. Ik wandel verder naar Zabaldika. Iets verder dient er geklommen te worden, maar dit wordt beloond met een geweldig mooi uitzicht. Alvorens het centrum van Trinidad de Arre binnen te wandelen kom ik aan de middeleeuwse brug. De brug met zes bogen over de rivier de Ulzama leidt naar het klooster en het oude pelgrimshospitum, welke reeds bestond in de 11de en 12de eeuw.

In het nabijgelegen dorp Villava bevindt zich eveneens een middeleeuwse brug. In dit dorp woonden de mensen die voor het klooster werkten: molenaars, bakkers, houtzagers, steenhouwers en straatmakers.

Alvorens de poorten van Pamplona te bereiken dien ik nog enkel het dorpje Burlada door te wandelen, ik had inmiddels reeds 13 kilometer onder de voeten.

Om 09.50 uur was het zover. Ik stond aan de stadsmuren van de stad, maar eerst was ik graag mijn rugzak kwijt en dit kon vanaf 10.00 uur in de herberg Paderborn, beheerd door het Duitstalige genootschap van Santiago.

Mijn bezoek aan Pamplona.

De stad is gesticht door de Romeinen, was in de Middeleeuwen de hoofdstad van een rijk dat zich uitstrekte tot ver voorbij de Pyreneeën. De indrukwekkende stadsmuren met Redin-Bastion (magnifiek uitzicht), de Puerta de Francia en de citadel dateren in hun huidige vorm van de periode van de eerste Habsburgers. Het is ook de stad waar tijdens de Sanfermines de stierenloop wordt gehouden. Het monument bij de arena voor stierengevechten aan de Plaza de Toros is voor Hemingway opgericht.






              




 

Het feest van de beschermheilige van San Fermin (de heilige Firminus) wordt elk jaar van 6 tot 14 juli gevierd. Dit christelijke feest is verbonden met een eeuwenoude initiatierite: elke feestdag worden de stieren van uit de corral bij de westelijke stadsmuur door de oude binnenstad naar de arena gedreven. De jonge mannen demonstreren hun moed door vlak voor en naast de stieren te gaan lopen en pas op het laatste nippertje weg te springen.

Ook indrukwekkend is de kathedraal. Het interieur van de kathedraal dateert nog volledig uit de bloeitijd van de gotiek. De kerk werd in 1390 verwoest door brand, maar werd weer herbouwd in 1525 in de gotische stijl. Sindsdien zijn er heel wat herstellingswerken uitgevoerd.

In het interieur valt vooral de graftombe op waar Carlos III en zijn echtgenote Leonore de Trastamara liggen, een schitterend voorbeeld van Bourgondische gotiek, maar het hoogtepunt is de kloostergang met fantastisch uitgevoerd traceerwerk.

Zaterdag 04 september 2010.

Vandaag staat de etappe op het programma van Pamplona naar Cirauqui over een afstand van 30 kilometer.

Om 06.30 uur vertrek ik na in herberg te hebben kunnen genieten van het ontbijt (zeer uitzonderlijk).

De Camino slingert zich tussen calle de la Curia, de plaza de San José en calle de los Mercaderes door, allemaal eeuwenlang beïnvloed door de Jacobsroute. Nu wandel ik door het historisch centrum tot aan het park la Taconera. Men dient er rond de Citadel te lopen, welke in 1571 gebouwd werd door Felipe II.

Vandaag staat er één hindernis op de route, namelijk de Perdonpas (780 meter hoog).

Een eerste dorpje op mijn weg is Cirzur Menor, hier bevinden zich twee herbergen, vooral voor diegenen die de drukke stad Pamplona willen vermijden. Onderweg kom ik meerdere hoge muren  (fronton) tegen waar het Baskische pelota-spel wordt gespeeld. Stilaan begint de klim naar de bergpas.

Eenmaal het dorpje Zariqueigui voorbij met zijn gotische kerk van San Miguel is het nog drie kwart uur tot de top. Men komt ook nog langs de bron van la Teja of de Vervloeking - meestal droog - waar volgens de legende de duivel de wandelaars probeerde te verleiden door ze water aan te bieden in ruil voor verloochening van hun geloof.

Hier ziet men weldra het windmolenpark, een van de grootste windenergiecentrales van Navarrra.

Op de pas ziet benevens een kapel een opmerkelijk pelgrimsmonument, een groepje ijzeren silhouetten, hier neergezet door de Asociacion de Amigos del Camino de Navarra in 1996. Het opschrift van het monument heeft als tekst:: Waar de weg van de wind de sterrenroute kruist.






   

Verder daal ik af en kom nog langs de dorpjes Uterga, met zijn solide stenen huizen, en Muruzabal, met het meeste in het oog springend gebouw, het Palacio del Marques, welke nu wijn produceert met het etiket Palacio de Muruzabal.

Nog even door het dorpje Obanos vooraleer ik Puente la Reina binnen wandel, reeds 24 kilometer afgelegd. Dit is een van de karakteristieke plaatsjes op de Camino. Hier bevindt zich de beroemde Romaanse brug waaraan de plaats zijn naam ontleent. De brug met de zes bogen werd in de 11de eeuw gebouwd, in opdracht van koningin Dona Mayor, om het voor de pelgrims gemakkelijker te maken de Arga over te steken. Het is een van de mooiste oversteekplaatsen op de Jacobsroute.

Nog het dorpje Maneru door, waar er nog een voormalige vestiging is van de Hospitaalridders, en dan langs grote wijngaarden, een voorbode dat ik de wijnstreek nader.

In de verte ligt mijn eindbestemming voor vandaag, namelijk het dorpje Cirauqui waar ik toekom om 14.15 uur na opnieuw een warme dag.

Zondag 05 september 2010.

Vandaag zal het de langste etappe worden over een afstand van 36 kilometer van Ciraqui naar Los Arcos.

Bij het verlaten van Ciraqui loop ik over wat nog over is van de Romeinse heerweg. Deze wegen waren  tussen de  vijf en zeven meter breed en hadden een bol profiel zodat het water kon weglopen. Nu is enkel het statumen, de steunlaag van grote onbewerkte stenen die als fundering dienst deden, nog zichtbaar. Even voor het dorpje Lorca steek ik de middeleeuwse brug over de rivier de Salado over. Hier heerst er eveneens een legende welke vertelt dat passerende pelgrims hier hun paarden mochten water geven zonder echter te weten dat het water zout was. De paarden die van dit water hadden gedronken stierven een weinig nadien. Daarop vilden de pelgrims de mannen uit Navarra met hun eigen mes.

Ik wandel Estella binnen om  08.55 uur, na 14 kilometer te hebben afgelegd.

Estella was één van de pleisterplaatsen die het meest door de middeleeuwse pelgrims gewaardeerd werden. Iemand schreef ooit in zijn verhalen: "Het brood is goed, de wijn voortreffelijk, vlees en vis zijn er in overvloed en aan heerlijkheden is geen gebrek."

Deze plaats werd omstreeks 1019 door de koning van Navarra gesticht.  Als kolonisten werden Fransen aangetrokken - aanvankelijk mochten er zelfs geen mensen die uit Navarra afkomstig waren wonen.

Vele kerken getuigen hiervan, vooral met hun namen van de heiligen, zoals Nôtre Dame de Le Puy, de Nôtre Dame de Rocamadur en natuurlijk hun schutspatroon, Sint Maarten.

Een volgende dorpje is Ayegui. Hier is een bijzondere herberg met een persoonlijk project van de burgemeester, José Astiz. Hij draagt de Camino een bijzonder warm hart toe en heeft hem zelf een paar keer gelopen. In de herberg, indien open, kan men gratis een 'Ayeguina' bekomen, dit is een certificaat waarmee u kunt bewijzen dat u de eerste 100 kilometer van de Camino hebt gelopen.

Nog even verder voor men het klooster inloopt komt men aan de beroemde Fuente del Vino, een wonderbare kraan die in gang wordt gehouden door de bodega's van Irache. 




    


 

Ik vulde er dan ook mijn beide drinkbussen, de een met water en de andere met wijn.

Een weinig verder bevindt zich het klooster van Irache. In 958 was er hier reeds een Benedictijner kloostergemeenschap en de koning van Najera schonk hen in 1054 een pelgrimshospitum. In de 17de eeuw stond hier de eerste universiteit van Navarra. Het gebouw heeft elementen uit de Middeleeuwen, de Renaissance en de Barok. De grote toren hoog boven de drie kloostergangen en de kerk dateren uit de 12de eeuw.

In het dorp Azqueta bevindt zich een middeleeuwse bron die de inwoners kennen als de Moorse bron, een regenput uit de 13de eeuw met een stenen dak en die in 1991 gerestaureerd is. Dan kom ik Villamayor de Monjardin binnen gewandeld omstreeks 12.00 uur,  nog 13 kilometer tot Los Arcos.

Ik neem een kijk in de prachtige kerk van San Andres, een Romaanse kerk waar binnen een zilveren processiekruis uit de 12de eeuw staat.

De Camino daalt langs de wijngaarden door en gaat verder tussen de eindeloze akkers. De eerste grote tocht in de eenzaamheid want tot mijn eindpunt ligt er niets meer, zelfs geen schaduw.

Om 15.30 uur bereik ik eindelijk Los Arcos, waar de herberg wordt open gehouden door een Vlaams koppel vrijwilligers van de genootschap. Het deed wel eens deugd om eens terug in het Vlaams te kunnen praten want tot hier toe nog geen enkele Vlaming tegengekomen op mijn route, wel een paar Walen uit de streek van Charleroi.

Los Arcos is een plaats met veel pelgrimssfeer  dankzij de drie herbergen, waaronder die van de Association de Amigos del Camino, één van de oudste op de route, waar ik verbleef.

Los Arcos beleefde zijn gloriedagen in de 15de en de 16de eeuw, toen de stad als grensplaats tussen Navarra en Castila de rechten van twee koninkrijken bezat en men in geen van beide belastingen hoefde te betalen. Uit deze tijd dateert de fraaie kerk van Santa Maria die is opgetrokken in een combinatie van gotiek en barok. Vooral de altaren zijn rijk met goud versierd. In deze kerk bevindt zich eveneens een polyptiek (veelluik) uit de Vlaamse School.

Maandag 06 september 2010.

Vandaag wordt het een etappe van 28 kilometer van Los Arcos naar de volgende stad Logrono.

Het wordt steeds maar stijgen en dalen en nog steeds blijft de temperatuur rond de 30 graden.

Het eerste deel tot Sansol is nog een heerlijke wandeling tussen vlaktes vol wijngaarden.  Ook bevinden zich hier ook veel boomgaarden met olijfbomen.

In het volgende dorpje, Torres del Rio, bevindt zich de prachtige achthoekige Romaanse kerk van het Santo Sepulcro, gebouwd tussen 1160 en 1170, naar alle waarschijnlijkheid door de Orde van de Tempeliers.

Hierna begint een lang stuk met voortdurend klimmen en dalen en dit gedurende 10 kilometer. De vlakte van La Rioja strekt zich uit en in de verte ziet men Logrono liggen. Maar eerst wandel ik nog door Viana.

Deze stad werd in 1219 gesticht. De mooiste monumenten hier zijn het barokke gemeentehuis en de kerk van Santa Maria, hooghartig en stralend, meer kathedraal dan parochiekerk, met een renaissancistische gevel geïnspireerd op een Romeinse triomfboog.

Even vòòr Logrono kom ik voorbij een bijzonder huisje omringd door bloembakken en allerlei prullaria. Hier woonde senõra Felisa, een baken van menselijkheid op de Camino. Jarenlang ontving ze pelgrims met "vijgen, koel water en liefde" en ze turfde, want ze kon niet schrijven, hoeveel wandelaars haar deur voorbij kwamen. Felisa stierf in oktober 2002, op 92-jarige leeftijd en nu stempelt haar dochter Maria de paspoorten af van iedereen die dat vraagt.

Om 12.30 uur wandel ik Logrono binnen en heb dus nog voldoende tijd om de stad te bezoeken.

Ik kom binnen over de Puente de Piedra (de stenen brug) over de Ebro, zoals honderdduizenden voor mij reeds hebben gedaan, want dit was de enige doorwaadbare plaats om de overkant en de stad te bereiken. De bouw gebeurde tegen het eind van de 11de eeuw. De huidige brug echter dateert van 1884.

De voornaamste straat en ook de allereerste straat is de Rua Vieja. Hier bevinden zich bodega's, winkel, eethuisjes en allerlei slag handwerkslieden proberen hun waar aan de man (wandelaar) te brengen.

Dinsdag 07 september 2010.

Na de aangename wandeling door Logrono, gaat de wandeling verder door een landschap van glooiende vlakten, vruchtbare valleien waar bijna alleen wijn verbouwd wordt. La Rioja ontvouwt zich in al zijn volheid aan de wandelaar. Mijn einddoel vandaag is Azogra na een tocht van 34 kilometer.

Wegens de aanhoudende warmte vertrek ik opnieuw vroeg, het is 05.40 uur en spijtig genoeg moet ik nog in het halfduister doorheen het belangrijkste recreatiegebied van Logrono wandelen, het Parque de la  Grajera. Hier bevindt zich tevens het stuwmeer Embalse de la  Grajera.

Even verder wandel ik voorbij de ruïnes van het voormalige pelgrimshospitum San Juan de Acre, dat in 1185 werd gesticht en in de vorige eeuw werd afgebroken. De voorgevel is bewaard gebleven en ingepast in de muur van de begraafplaats van het dorp.

Om 08.20 uur wandel ik Navarrete binnen, reeds 13 kilometer gewandeld, maar hier ik heb de eerste (en enige regen) gehad van gans mijn tocht en dit gedurende drie kwart uur.

Dit dorp is beroemd om zijn keramiekateliers, is ouder dan Logrono, en was toneel van vele veldslagen tussen Castilië en Navarra. De middeleeuwse bebouwde kom, met grote adellijke herenhuizen, vormt een geheel met de rots waarop het gebouwd is. Opvallend is de prachtige kerk van La Asuncion, uit de Renaissance, uit de 16de eeuw, met binnen een hoofdretabel uit de Barok.

Mijn wandeling loopt niet altijd langs rustige wegen, want vooraleer Najera te bereiken moet ik door industrieterrein, langs steenhopen, lelijke buitenwijken en soms geplaagd door het verkeer. Maar dit hoort er nu eenmaal ook bij.

Al dit minder mooi verdwijnt als sneeuw voor de zon als ik de rivier Najerilla heb overgestoken en het oude stadscentrum binnenloop.

Beschermd door een paar steile rotsen was Najera de hoofdstad van La Rioja en de zetel van de regering in de 10de en 11de eeuw, nadat de Moren Pamplona verwoest hadden. Eén van de belangrijkste historische gebouwen is toch wel het klooster van Santa Maria la Real, gebouwd in 1502. Opvallend zijn de gotische kloostergang, het hoofdretabel, in barokstijl met vier zijpanelen.

In de kerk liggen de koningen van Navarra begraven. De interessantste sarcofaag, die van koningin Blanca (gestorven in 1156) staat in het midden. Hij is versierd met Romaanse reliëfs, waarop onder andere een sterfscene is afgebeeld.

Ik dien echter nog een 6 kilometer verder te wandelen tot Azofra, waar ik aankom om 13.40 uur.

Hier is het geluk aan mijn kant, want ik kan verblijven in een nieuwe herberg, met kamers voor twee personen. De kamer deelde ik met een Fransman, Jean-Marc,  welke ik nog meerdere keer zou tegenkomen onderweg.

Woensdag 08 september 2010.

Na een deugddoende nachtrust vertrok ik om 06.35 uur naar de volgende stop die gelegen is na 35 kilometer te Villamayor del Rio.

Na een lang stuk door eenzame velden, wordt de Camino onderbroken door huizen en een golfterrein die de toegang tot dit dorpje verstoren. Ik ben in Ciruena. Van hieruit is het nog een zestal kilometer rustig wandelen langs een bos met eikenbomen tot Santo Domingo de la Calzada.

Deze plaats heeft zijn naam te danken aan Domingo die de geschiedenis ingaat als Santo Domingo de la Calzada, de grootste weldoener van de Camino waaraan hij de 90 jaar van zijn bestaan wijdde. Hij maakte in zijn eentje de weg vrij van bossen, legde de Camino aan van Najera tot Redecilla, bouwde een brug over de rivier de Oja, bouwde kerken en hospita en zorgde voor de pelgrims.

Een bezoek aan de kathedraal mocht niet ontbreken, waarin zowel Romaanse als Gotische en zelfs Barokke stijlelementen zijn te herkennen.

Maar de kerk heeft ook een element dat in geen enkele andere kerk te vinden is, namelijk een kippenhok. Dit ter herinnering aan het meest bekende wonder dat toegeschreven wordt aan de heilige van La Calzada.

De legende gaat als volgt: Een pelgrimsgezin - een echtpaar en hun zoon - uit Keulen overnachtte in de herberg van Santo Domingo. Daar probeerde het dienstmeisje van de waard de zoon te verleiden. Omdat de jongeman niet op haar avances in ging, verstopte het meisje als wraak een zilveren beker in zijn bepakking. Toen het gezin verder wilde reizen, sloeg ze alarm. De jongeman werd als dief veroordeeld en opgehangen. Zijn ouders zetten hun pelgrimage voort en klaagden hun leed bij de apostel. Toen ze op de terug weer door Santo Domingo kwamen, zagen ze tot hun grote vreugde dat hun zoon nog leefde: de apostel had hem al die tijd - enkele weken lang - ondersteund, zodat hij niet kon stikken. Nadat de jongeman was bevrijd, spoedde iemand zich naar de schout van de stad om het hem te vertellen, maar die wilde hen niet geloven. "Jullie zoon is net zo levend als de kip die ik zit te eten", zei hij. Meteen kwam de kip tot leven en zong: "Santo Domingo de la Calzada is de stad, waar de kip kakelde die je net gebraden had."

Van hieruit ga ik de laatste wijngaarden en glooiende heuvels van La Rioja tegemoet, maar toch wil ik mij nog eens tegoed doen aan de verlokkende druivenranken. Een klein trosje druiven zal zeker smaken. 

                            



                                       

Even voorbij het dorpje Granon ligt de provinciegrens, ik wandel nu de provincie Burgos binnen. De vlakten met hun eindeloze horizonten nemen nu het vaandel over op deze lange route naar Santiago.

Ik wandel eerst nog door Redecilla del Camino, Castildelgado en dan naar Viloria.

In dit laatste dorp werd Domingo, die van la Calzeda, geboren op 12 mei 1019 en gedoopt in de doopvont die nog steeds in de kerk staat. Vandaag de dag is dit dorpje nauwelijks meer dan een straatje met  familiewapens versierde grote herenhuizen en een twintigtal inwoners die vechten voor het behoud van dit karakteristiek plekje.

Ik bereik Villamayor del Rio om 14.30 uur na toch wel 35 lange kilometers.

Donderdag 09 september 2010.

Het was nog altijd warm, dus besloot ik opnieuw om vroeg te vertrekken. Om 06.10 uur was ik op weg naar San Juan de Ortega. 29 Kilometer diende ik af te leggen.

Castilië ontvangt de Camino met het mooie maar ruige landschap.  Een eerste gedeelte loopt over heuvelachtig en vlak terrein. Maar na een tiental kilometer maakt de hoogvlakte plaats voor de Montes de Oca (de bergen van de gans). Vroeger vertoefden hier bandieten en gespuis die zich schuil hielden in de donkere bossen en aldus de pelgrimage tot een gevaarlijk avontuur maakten.

In het eerste dorpje dat ik tegenkom, Belorado, na vijf kilometer, is er voldoende mogelijkheid om er rustig het ontbijt te nemen. Ik wandel vervolgens nog langs de dorpjes Tosantos, Villambista, met een prachtig uitzicht op de bergen, de Montes de Oca,  Espinosa del Camino en Villafranca Montes de Oca, hier ziet men in de verte de toppen van de Sierra de la Demando, die meer dan 2200 meter hoog zijn en waar tot diep in de zomer sneeuw ligt.

De wandeling door deze streek is toch wel indrukwekkend te noemen. De grote eikenbossen en de volledige afwezigheid van enig geluid behalve dat uit de natuur, dompelen de moderne wandelaar onder in een wereld zoals de eerste pelgrims die ervaren moeten hebben. Dan... op de top, op een open plek, staat het klooster van San Juan de Ortega.

Het dorp heeft zijn naam te danken aan twee monniken die er in de 11de eeuw reuzenwerk hebben verzet. Zij liet bruggen en wegen aanleggen om het de pelgrims mogelijk te maken hun tocht te voltooien. Het was eerst Domingo de la Calzada (1019-1109) en later Juan de Ortega (1080-1163) die de eerste bruggen, herbergen en hospitalen lieten bouwen. Dit bespaarde pelgrims een lange omweg van minstens drie dagen langs de bovenloop van de Ebro.  Het eerste klooster werd opgericht op de eenzame plek die nu Juan's naam draagt. Na zijn dood werd hij bijgezet in een stenen sarcofaag in de crypte van de door hem gestichte kloosterkerk.

Hier ontmoette ik de eerste Vlamingen, een echtpaar uit het Antwerpse, dat juist die dag hun eerste huwelijksverjaardag vierde. Op deze gebeurtenis werd dan ook geklonken met een glaasje wijn.

Een pittig detail is wel dat de herberg voorheen werd beheerd door de pastoor en zijn zus, maar sedert een paar jaar is hij in handen over gegaan van de genootschap, de pastoor was inmiddels overleden, maar zij houden de traditie nog hoog, want na de pelgrimsmis serveert men de pelgrims nog steeds knoflooksoep.

Vrijdag 10 september 2010.

Vandaag was ik op weg naar Burgos, waar ik een eerste rustdag zou inlassen maar eerst diende er vanuit San Juan dee Ortega nog 27 kilometer te worden gewandeld.

Ik nam een kijkje  op de thermometer, deze wees om 06.40 uur amper 6° celsius aan.

Men heeft meerdere mogelijkheden om Burgos te bereiken, maar ik koos voor het ruigere en bosrijke landschap van Atapuerca, met zijn bergketen waar 800.000 jaar geleden de resten gevonden werden van een prehistorische mens die de wetenschappelijke naam Homo antecessor heeft gekregen.

Atapuerca is eveneens beroemd om zijn veldslag welke hier heeft plaats gevonden in 1053 waarbij twee broers elkaar de macht over Noord-Spanje betwistten. Fernando van Castilië en Leon versloeg Garcia van Navarra - een gebeurtenis die van groot belang is geweest voor de latere geschiedenis van Spanje: na deze veldslag begon de invloed van Navarra te tanen, terwijl Castilië steeds machtiger werd.

Eens buiten het dorp dien ik te klimmen naar het plateau van Matagrande (1.082 meter hoogte), het gebied aan mijn linkerkant is militair domein, dat met een hek van prikkeldraad is beveiligd. Eenmaal boven heb ik reeds een zicht op de torens van Burgos, aan de andere zijde op de bergen van de Sierra.

Vlakbij de ingang van een militair complex, dat niet meer gebruikt wordt, loop ik naar Burgos over landwegen zonder verkeer rond de afrastering van het vliegveld, tussen weilanden en afvalbergen. Dit is  niet ideaal maar ik kom zo aan in Castanares, een satellietstad van Burgos. Er resten mij nog 4 kilometer lopen door stedelijk gebied. Ik merk dat men alles aan het klaar maken is voor de Vuelta of Ronde van Spanje. Zouden die morgen vertrekken in Burgos? Later zou ik meer te weten komen.

Na mijn stempel in mijn boekje te hebben gehaald, vond ik een rustig hotel in het centrum, hotel El Jacobeo.

Zaterdag 11 september 2010. Rustdag

De stad Burgos.

Eenmaal de oude stad bereikt kan ik het waarom vaststellen dat deze stad zo wordt geroemd: namelijk de straatjes met hun hoge huizen, waarvan de balkons zijn voorzien van glas (miradores), de kerken, de grote herenhuizen, de poorten, pleintjes en steegjes, de doorkijkjes naar de rivier, en vooral de schitterende torens van de gotische kathedraal.

De hoofdstad van de provincie Burgos is niet ontstaan door de pelgrimsroute maar is er wel belangrijker door geworden. De vestiging van kooplieden en handelaars, aangetrokken door de bedevaartgangers naar Santiago de Compostela en de reizigers naar het Noorden van het Iberisch schiereiland, en de bouw van hospita om ze onderdak te geven, hebben gemaakt dat deze stad steeds groter en groter werd. Een van de belangrijkste gebouwen is wel de kathedraal. De eerste bouw dateert uit 1221, tijdens het koningschap van Fernando III de Heilige. Het centrale deel werd vervolledigd aan het eind van de 13de eeuw. In de 15de eeuw zetten een Duitse steenhouwer, Jan von Köln en zijn zoon Simon er de beroemde gotische pinakels en het koepelgewelf op. 


               

Het inwendige van de kerk wordt beheerst door de reusachtige coro, het afgescheiden domein van de geestelijkheid midden in het schip, dat kenmerkend is voor Spaanse kathedralen en kloosterkerken.

De kerk bestaat uit drie schepen en meer dan een dozijn kapellen. Het zou teveel worden om hier nog details mee te geven, maar ik kan iedereen aanraden om in Burgos de nodige tijd uit te trekken voor het bezoek aan de kathedraal.

Maar de stad heeft nog veel meer te bieden, zoals de poort Arco de Santa Maria, die ter ere van Karel V is opgericht,het paleis Casa del Cordon, waarvan de gevel is versierd met een stenen koord met knopen,, de Arco de San Esteban, een poort waarin Moorse invloeden zijn te herkennen.

Maar er is meer ... zoals ik bij mijn aankomst gisteren in Burgos heb kunnen zien, is het vertrek van de Vuelta vandaag voorzien in Burgos. Ik heb dan ook deze gelegenheid niet laten voorbij gaan om dit eens mee te maken. Het vertrek lag op nog geen 500 meter van het hotel waar ik verbleef.

Alvorens de renners van start ging, had ik nog een babbeltje met Dirk De Wolf, sportbestuurder van Omega-Pharma en Philip Gilbert. De renners gingen van start om 12.00 uur bij een temperatuur van  35° Celsius.


                          
                                                                                                                                                                 



 

Zondag 12 september 2010.

Na een rustdag in de prachtige oude stad Burgos loop ik verder over gemakkelijk terrein. Tijdens het eerste gedeelte door het dal van de Arlanzõn is het nog aangenaam wandelen, maar nadien volgen stenige vlakten gescheiden door valleien met graanvelden, die er nu echter kaal bij staan.

Gezien ik te Burgos in een hotel overnachtte, was ik wel genoodzaakt om wat later te vertrekken want het ontbijt werd pas opgediend vanaf 07.45 uur. Ik begon aan mijn dagetappe naar Hornillos del Camino, die slechts 20 kilometer bedroeg.

Ik loop de stad uit tussen het universiteitsterrein en het Hospital del Rey. Ik wandel door het historische plaatsje Tardajos dat werd gebouwd op een Romeinse vesting aan de rand van de weg die Cluny verbond met Juliobriga in het zuiden van Cantabrië.

Het dorpje met zijn robuuste huizen en kronkelige straatjes waar twee Romeinse wegen samenkomen, is  Rabé de las Calzadas.

Nadien begint de klim naar de eerste meseta. Ik kom nog de bron van Prao Torre tegen en dan verder omhoog tot op de top van de meseta welke uitkijkt over Hornillos, mijn eindbestemming voor vandaag.

De langgerekte en enige straat verraadt de naam van het dorp, want Hornillos betekent oventjes. In de Middeleeuwen bevond zich hier een ziekenhuis voor melaatsen. Het werd gesticht in 1156 door Alfonso VII en ressorteerde onder het Franse klooster van Rocamadour de Tulle.

Vandaag kwam ik reeds aan om 12.30 uur, gelukkig, want in de refugio, waar er maar 32 plaatsen beschikbaar zijn, waren er na mijn inschrijving nog slechts twee plaatsen vrij.

Maandag 13 september 2010.

Bij mijn vertrek om 06.15 uur ligt, op het einde van de straat, de volgende meseta voor mij.

Mijn einddoel voor vandaag is 29 kilometer verder, met name Itera de la Vega.

Ik bereik weldra een raadselachtige plek, namelijk Arroyo San Bol, een klein gehucht dat in 1503 verlaten werd door zijn inwoners. Sommigen zeggen vanwege een epidemie, anderen zijn van mening dat de verbanning van de joden, een bevolkingsgroep die in grote getale in deze streek woonde, er iets mee te maken zou hebben. Er bevindt zich hier ook een klein stenen gebouwtje, uit 1992 dat dienst doet als refugio. Er is een generator voor elektriciteit, maar geen stromend water, geen toilet, maar een waterbak, een latrine en een buitendouche. Er zijn maar 12 plaatsen beschikbaar en ik denk dat deze meestal niet bezet zijn gezien er andere mogelijkheden voor de pelgrims zijn.

Eens dit dorp voorbij, wandel ik tussen twee stenen wallen omhoog. Dit is nog een gedeelte van de oorspronkelijke St. Jacobsroute. Hier liepen ook duizend geleden al pelgrims naar Santiago.

Alvorens het dorp Castrojeriz binnen te komen, ga ik voorbij het oude klooster van San Antòn. Deze orde van Sint Antoinus werd gesticht in 1095 en verspreidde zich over heel Europa en wist heel goed hoe ze het antoniusvuur moesten genezen. Dit is een soort wondroos die lijkt op lepra en tast de ledematen aan. Deze ziekte wordt veroorzaakt wordt door een schimmel in broodgraan. Er is  niet veel meer overgebleven van het oorspronkelijke gebouw, alleen een paar muren van het middenschip, een gedeelte van de apsis en de gevel van de kerk. Daarnaast staat ook de gigantische poort nog overeind waaronder de weg doorloopt. Hier ziet men ook nog twee nissen waarin de monniken wijn en brood (dikwijls ook alleen water)  neerlegden voor de passerende pelgrims.

Voor mij ligt het stadje  Castrojeriz, met zijn kasteel, nu niet meer dan een ruïne op de heuveltop.

Dat het vroeger heel belangrijk was, getuigen hierbij de vier kerken, de Colegiata de Santa Maria del Manzano, kerk van Santo Domingo, de kerk van San Juan en de kloosterkerk van Santa Clara.

Voor mij ligt de colina de Mostelares, maar eenmaal bedwongen loop ik weer over de vlakte tot bij de kapel van San Nicolas. Dit zijn de overblijfselen van een hospitum uit de 13de eeuw.

Nog even en om 12.50 uur ben ik in Itero de la Vega, dit is het eerste dorp in de provincie Palencia.

Vandaag stonden er een paar zware beklimmingen op mijn wandelroute.

Dinsdag 14 september 2010.

Vandaag diende ik opnieuw 33 kilometer te wandelen, namelijk van Itera de la Vega naar Carrion de los Condes.

Na het dorp te hebben verlaten, kijk ik uit over de Tierra de Campos. Ik maak nog een tussenstop voor mijn ontbijt in Boadilla del Camino. Hier bevindt zich naast de dorpskerk een interessant monument uit de Middeleeuwen: de laatgotische gerechtzuil El Rollo de Boadilla. Het is een uit steen gehouwen zuil uit de 15de eeuw en waar verdachten en veroordeelden aan vastgebonden en berecht werden, een schandpaal dus. 


            


 

Ik loop verder tussen de akkers naar het jaagpad langs het Canal de Castilla, dit is een niet voltooid kanaal uit de 18de eeuw dat bedoeld was om goederen te vervoeren tussen de hoofdsteden van Castilië en de haven van Santander. De zakken lagen aan boord van lichters die werden voortgetrokken door muilezels langs hetzelfde pad welke ik nu bewandel. Het werk werd niet voltooid, maar niettemin liggen er nu 207 kilometer kanaal met een paar prachtige sluizen.


                                                                                                                                  

Ik kom nu aan in Fromista, een belangrijk agrarisch centrum omdat er graan in overvloed was. Van alle kunstschatten is de kerk van San Martin de mooiste, een schitterend voorbeeld van de Romaanse stijl in Spanje. De kerk was een onderdeel van een klooster dat in 1066 werd gesticht, en is vooral van belang wegens  het beeldhouwwerk: de 350 kraagstenen, die het dak ondersteunen, zijn versierd met dierenkoppen, tronies en menselijke figuren.

Een pad langs de hoofdweg voert mij verder langs een pad waar gemotoriseerd verkeer niet mogelijk is, betonnen paaltjes met het symbool van de Jacobsroute zijn er neergezet om te vermijden dat gebruik gemaakt wordt van het brede voetpad.

Na Revenga de Campos, kom ik in Vallarmentero de Campos en vervolgens in Villacázar de Sirga, waar ik gelukkig een winkeltje tegenkom om brood te kopen.

Ongeveer één uur later, het was 13.45 uur, kom ik aan in Carrion de los Condes. Ik kan overnachten in de herberg van de clarissen in het klooster  Santa Clara.




 

Woensdag 15 september 2010.

Stilaan nadert Sahagun, eindpunt van het eerste deel van de route naar Santiago de Compostela.

Er blijven nog slechts 39 kilometer te overbruggen.

Vandaag wandel ik tot Terradillos de los Templarios, 26 kilometer ver.

Vertrokken om 06.50 uur heb ik de eerste 17 kilometer tijd om na te denken: het langste stuk zonder  dorp noch variatie in het landschap. Het eerste dorp, Calzadilla de la Cueza, wordt pas zichtbaar als ik er bijna ben.

Onderweg kruist mijn wandelweg af ten toe een brede, met gras begroeide strook. Dit is één van de cañades reales, de veedrijversroutes die door heel Spanje lopen. Hier komen dan ook allerlei planten en bloemen voor die elders al lang verdwenen zijn.

Voor ik het dorp Ledigos binnenwandel zie ik nog de overblijfselen van een groot hospitum, namelijk het Hospital de las Tiendas. Het werd in 1182 gesticht door een zekere Bernardo Martin en daarna aan de religieuze orde geschonken.

Ik kom even later aan in een dorp met lemen (adobe) huizen aan, met name Ledigos. Hier zijn weinig voorzieningen behalve een ... kerk met drie verschillende beelden van de heilige Jacobus te zien, één als morendoder, één als pelgrim en één als apostel.

Langs een pad over het platteland ga ik verder richting Terradillos de Templarios, waar ik aankom om 12.00 uur.

 Zoals de naam al zegt, was deze plaats het eigendom van de Tempeliers. Ik kan ik overnachten in de Albergue de Peregrinos Jacques de Molay, opengehouden door Marisa Pérez die dit reeds meer dan 20 jaar doet.

's Avonds neem ik nog gezamenlijk de menu de Pelegrino met mijn wandelcollega's uit Frankrijk waarvan ik morgen moet afscheid nemen, want zij wandelen verder tot respectievelijk Leon en Santiago.

 

Donderdag 16 september 2010.

De laatste wandeldag voor ik terugreis naar Gentbrugge.

Gezien ik de trein zou nemen in Sahagun was het niet nodig om vroeg te vertrekken want het was maar amper 13 kilometer tot daar. Dus nam ik in de refugio rustig het ontbijt en begon om 07.30 uur aan mijn laatste kilometers.

Zo gauw Terradillos achter mij ligt, is de horizontale lijn er ook weer en tot Sahagun kom ik eigenlijk niets meer speciaal tegen.

Ik steek twee arroyos over, dus eigenlijk riviertjes, maar gezien de tijd van het jaar, staat er geen water in. Een kleine heuvel ligt nog op mijn wandelroute, Carros.

Wat verder loop ik de provincie Leon binnen.

Iets voor Sahagun passeer ik nog de Ermita Virgin del Puente (hermitage van Onze Lieve Vrouw van de Brug). Van het oorspronkelijke, in de 12de eeuw gestichte kerkje is weinig bewaard gebleven, zelfs het oude genadebeeld is verdwenen.

Weldra kom ik aan in Sahagun, de eerste grote stad langs de Camino in de provincie Leon, was ook nog gekend als het Spaanse Cluny.

Aangezien ik nog te vroeg was voor de trein, nam ik nu samen met Jean-Marc, in een plaatselijke bar een afscheidsdrankje en kon om 10.00 uur in de Refugio, ondergebracht in de oude kerk van La Trinidad, mijn laatste stempel afhalen. Gelukkig kon ik daar mijn rugzak in bewaring geven alvorens de stad te  verkennen.

Ik bezocht de kerk van San Tirso en ook het Benedictijnenklooster van San Benito, of beter gezegd hetgeen er van overblijft, zijnde de toegangspoort en één van de kleinere torens. Dit klooster heeft een  heel belangrijke rol heeft gespeeld in het leven van de pelgrims op weg naar Santiago, zo werd in de 18de eeuw in het klooster tussen de 72.150 en 111.000 kilo meel gebruikt om brood te bakken voor de pelgrims.

 

Na het middagmaal samen met nog andere pelgrims in het centrum van de stad, pikte ik mijn rugzak op  en begaf me naar het station waar de trein mij om 15.39 uur naar Hendaye, in Frankrijk bracht. Aankomst om 21.15 uur.

Van hieruit ging het met de nachttrein, vertrek om 22.18 uur, naar Parijs, waar ik aankwam ik het station Austerlitz om 07.15 uur. Vandaar de metro naar Gera du Nord, waar de Thalys mij opwachtte.

Om 09.20 uur vertrokken, was ik om 10.45 uur in Brussel Zuid.

Nog een aansluiting naar Gent Sint Pieters en dan verder tot Gentbrugge waar ik op de middag terug thuis kwam.

Het was een hele onderneming, met veel voorbereiding, maar alles is goed verlopen, zonder problemen.

Volgende jaar hoop ik het laatste gedeelte te doen, maar dan met vertrek einde april/half mei.

TE VOET NAAR SANTIAGO DE COMPOSTELA.

HET DOEL BEREIKT!!

ROUTEPLANNING   DEEL 2

dinsdag 26.04      
       
vertrek Gent Sint Pieters 09.15 uur naar Luchthaven 
aankomst     10.06 uur - vlucht met Iberia om 12.05 uur 
aankomst Madrid 14.25 uur                                 
aansluiting om 15.50 uur vlucht naar Santiago de Compostela
aankomst  17.00 uur - met openbaar vervoer naar centrum (station)

woensdag  27.04      
trein om 09.25 uur te Santiago met bestemming Sahagun 

aankomst om 15.38 uur - logeren in Refugio

donderdag 28.04   

SAHAGUN                         RELIEGOS                            31 KM

vrijdag 29.04 

RELIEGOS                                        LEON                  26 KM

zaterdag 30.04         
LEON                                    HOSPITAL DE ORBIGO     33 KM

zondag 01.05             
HOSPITAL DE ORBIGO             ASTORGA                    17 KM

maandag 02.05         
ASTORGA                             FONCEBAN                  26 KM

dinsdag 03.05          
FONCEBAN                           PONFERRADA               27 KM

woensdag 04.05        
PONFERRADA                       TRABADELA                 33 KM

donderdag 05.05      
TRABADELA                     HOSPIT. DE LA CONDENSA 21 KM

vrijdag 06.05 
HOSPT. DE LA CONDESA         SAMOS                    24 KM

zaterdag 07.05       
  SAMOS                       PORTOMARIN                  34 KM

zondag 08.05           
PORTOMARIN                MELIDE                          34 KM

maandag 09.05          
MELIDE                        O PEDROUZO                 32 KM

dinsdag 10.05            
O PEDROUZO               SANTIAGO                     20 KM

woensdag 11.05         SANTIAGO              vrije dag

donderdag 12.05       met openbaar vervoer naar luchthaven

Vertrek Santiago 17.45 uur met vlucht naar Madrid 
aankomst 18.50 uur

aansluiting om 19.45 naar Brussel aankomst om 22.00 uur

Daar waar vorig jaar mijn voettocht en eerste gedeelte eindigde te Sahagun (Spanje) begon ik nu aan mijn tweede gedeelte met eindpunt Santiago de Compostela.

De tocht zou ongeveer 380 kilometer lang zijn en worden verdeeld over een twaalftal dagen.

Het vertrek was voorzien op dinsdag 26 april en mijn terugkomst op donderdag 12 mei 2011. Dat niet alles verliep zoals gewenst en voorzien kan u lezen in mijn verslag.

Dinsdag 26 april 2011.

Na heel wat informatie te hebben ingewonnen over de beste en voordeligste wijze om aan mijn tocht te beginnen, had ik als resultaat dat ik met de luchtvaartmaatschappij Iberia met een lijnvlucht naar Santiago kon vliegen via Madrid en daar de trein nemen naar Sahagun.

Deze vliegtuig-maatschappij past trouwens voor Santiago-pelgrims speciale prijzen toe.

Ook de spoorwegmaatschappij heeft voor de 60-plussers een bijzondere regeling, met een "Carto Dorado" kan men op het gehele Spaanse spoorwegnet genieten van kortingen tot 40%.

Afspraak op de Nationale Luchthaven voor vertrek met een vlucht naar Madrid om 12.05 uur, maar...

niet enkel de treinen hebben vertraging ook in het luchtverkeer is vertraging mogelijk. Zo is de vlucht naar Madrid maar pas vertrokken om 13.10 uur. De aankomst te Madrid was voorzien om 14.25 uur, maar in werkelijkheid was het 15.25 uur.

Gezien er niet zo veel tijd lag tussen de twee vluchten was dit een probleem om mijn aansluiting te halen voor de vlucht naar Santiago. Uiteindelijk zou ik nog net het vliegtuig kunnen nemen maar ... mijn bagage kon niet mee en wat doet een pelgrim zonder zijn rugzak... dus dan maar inlichtingen genomen voor een volgende vlucht.

Dit was mogelijk en om 18.30 uur kon ik samen met mijn rugzak (... een hele opluchting) de vlucht nemen naar Santiago waar ik aankwam op de luchthaven om 19.35 uur.

Ondertussen had ik wel een bon ontvangen wegens de opgelopen vertraging en kon ik  een lichte maaltijd gebruiken.

Van op de luchthaven was er een regelmatige busdienst naar het centrum van Santiago.

Gezien ik voordien mijn hotel reeds had geboekt, dicht bij het centrum en het station, kondigde ik mijn laattijdige aankomst telefonisch aan, want bij mijn aankomst in het hotel was het inmiddels reeds 21.10 uur.

Het hotel Husa Universal was rustig gelegen en in de omgeving waren er tal van eetgelegenheden.

Een weldoende rust was welkom vooraleer aan mijn tocht te beginnen met overnachtingen in de refugio's en/of herbergen (albergues).
 

Woensdag 27 april 2011.

Na een stevig ontbijt was het amper 10 minuten wandelen naar het station, waar ik mij van de nodige vervoerbewijzen voorzag.

Mijn trein met bestemming Sahagun vertrok om 09.25 uur en de temperatuur was amper 10°C.

Via diverse stopplaatsen, met onder andere Ourense, Ponferrada, Astorga en Leon, bereikte ik om 16.15 uur het station van Sahagun.

Onderweg waren nog vele bergtoppen te zien bedekt met sneeuw, vele mooie landschappen reed ik voorbij, de komende dagen zou mijn wandeling ook langs deze streek gaan.

Sahagun was geen onbekende meer voor mij, gezien het mijn eindpunt van vorig jaar was.

Na een tiental minuten bereikte ik mijn slaapplaats voor vandaag. Deze prima gemeentelijke herberg is gevestigd in de oude kerk van La Trinidad, een prachtig gebouw uit de 16de eeuw, tegenwoordig een cultureel centrum, VVV-kantoor en herberg.

Voor amper 4 Euro kon ik slapen en in een restaurant in het centrum kon ik voor 9 Euro genieten van een volledig avondmaal (salade, vis en aardappelen, pudding, brood en wijn).

Donderdag 28 april 2011.

Het was amper 06.45 uur en ik begon aan mijn eerste kilometers. Het was opnieuw even wennen en langs de poort van het klooster van San Benito loop ik Sahagun uit over de Puente (brug) de Canto, een stevige brug uit 1085 aangelegd door Alfonso VI.

Ik volg een nieuw pad dat speciaal voor pelgrims werd aangelegd, en dat exact de route van de oude St. Jacobsroute volgt. Dit pad is met fijne gravel verhard, maar te smal voor auto's.

Ik kies echter voor een mooiere en rustige route, die leidt mij naar Calzado Del Coto. Ik volg de Romeinse weg, de oude Via Traiana, waar spijtig genoeg niets meer van over is. In het verleden werd deze route steeds minder gebruikt omdat hij minder dorpjes aandeed en door een stuk bos liep waar tot voor kort nog veel wolven voorkwamen.

Na meer dan 10 kilometer kom ik om 08.40 uur aan te Bercianos del Real Camino.

Hier zijn bijna alle huizen van dit dorp van adobe gebouwd en men kan er ook een groot aantal ooievaarsnesten zien, nu bemand, terwijl vorig jaar de nesten er wel waren maar zonder ooievaars. Momenteel zaten zij er met hun kroost.

Van hieruit gaat het in rechte lijn naar El Burgo Ranero, 8 kilometer verder. Men komt onderweg wel een paar bronnen tegen, onder meer de Fuente de Romeros, die helaas droog staat maar gelukkig had ik mij bij mijn vertrek voorzien van de nodige drank.

Hier zijn wel allerlei voorzieningen, ook is er een aangename herberg gebouwd met hetzelfde materiaal van leem en stro dat in de streek gebruikt wordt bij de traditionele bouwstijl. In dit dorp staan een aantal onbewoonde en vervallen huizen, waaraan men goed kan zien op welke manier ze gebouwd werden.

Ik wandel dan verder door de eindeloze vlakte. Wanneer ik El Burgo verlaat, volgt een lang stuk zonder dorpjes. De platanen die langs het voetpad geplant zijn vertikken het jammer genoeg door gebrek aan water - en geven dan ook geen enkele schaduw op een paar na die op wat lager gelegen grond staan, waar  het vochtig genoeg voor ze is.

Ik wandel nog door het dal van de Arroyo de Valdearcos, alvorens om 12.50 uur Reliegos te bereiken.

De grotten aan het begin van het dorp zijn oude bodega's maar tegenwoordig staan de wijngaarden droog. Het is een dorp met 300 inwoners die leven van het verbouwen van tarwe, haver en gerst.

Ik kan slapen in de eenvoudige maar propere herberg, beheerd door de Iluminada en Laudelino en dit voor de democratische prijs van 4 Euro.

Als avondmaal bekom ik rijst met spiegelei, kaas-kroketten en salade, en wijn en brood, dit alles voor de prijs van  9 Euro.

Kort samengevat kan ik zeggen: het was een eentonige, maar rustige route.

's Morgens was het fris, met weinig of geen wind, geen wolken, maar volop zon.

Mijn eerste wandeldag zit er op.
 

Vrijdag 29 april 2011

Vandaag zou mijn einddoel Leon zijn; deze stad ligt ongeveer 26 kilometer van Reliegos.

Ik vertrek om 06.55 uur zodat ik rond de middag in Leon toekom voor een bezoek aan deze stad.

Mijn eerste stad vandaag is Mansilla de las Mulas. Het stadscentrum wordt omgeven door wat overgebleven stukken van de uit rolstenen opgebouwde muur aan de oevers van de Esla.

Ik trek de stad door langs de autoloze steegjes en steek de stenen brug over de Esla over. Hier werp ik nog een blik achterom op de imposante stadsmuren, waarvan hier nog het best de grootsheid kan worden bewonderd.

Om 09.50 uur wandel ik door Puente de Villarente, nadat ik de brug over de Porma-rivier heb overgestoken. Deze oorspronkelijk middeleeuwse brug was een van de belangrijke oversteekplaatsen op de route in vroeger tijden.

Een pad vanaf Villarente gaat aan de achterkant van de dorpskern van Arcahueja door, het is inmiddels reeds 10.35 uur en 16 kilometer zijn reeds afgelegd.

Ik kom steeds dichter bij de stad Leon. Nog een paar keer klimmen en dalen door een lelijk industriegebied tot ik op de alto del Portillo sta. De heuvel is niet moeilijk te beklimmen en beneden doemt Leon op, maar vooraleer in de stad te komen, liggen er nog wel een paar kilometer voor mij. Gelukkig zijn er daar voetpaden over de ringweg en de rivieren, en de markering naar de kathedraal die mij leiden naar in de herberg van de benedictinessen. Het is inmiddels 12.05 uur, had ik niet voorzien om rond de middag toe te komen? De temperatuur was inmiddels 18° Celsius.

Hier kon ik een bed bekomen mits een vrijwillige bijdrage, ook voor het ontbijt werd er niets aangerekend. Het avondmaal nam ik in de stad waar er voldoende keuze was.

Op een steenworp van de herberg van de nonnen staan de kathedraal en de basiliek van San Isidoro, twee van de hoogtepunten voor pelgrims.

Het voorportaal van de kathedraal met zijn verfijnde gotische structuur is gericht op Jeruzalem, het centrum van de wereld en de 1800 vierkante meter gebrandschilderde ramen verspreiden in het interieur een mengeling van licht en kleur die je in geen enkele andere kerk op de camino ziet. De kerk werd in 1254 gebouwd door Franse architecten, maar werd pas voltooid in de 16de eeuw..

Dicht in de buurt kan men de solide elegantie van de Romaanse basiliek van San Isidoro bewonderen. De relikwieën van de heilige uit Sevilla werden naar Leon overgebracht door Fernando I. De kist van de Spaanse geleerde werd ondergebracht in het Pantéon Real dat wordt beschouwd als de sixtijnse kapel uit de Spaanse Romaanse periode. In de kerk bevindt zich ook een museum waar prachtige kerkschatten van ivoor en glas te zien zijn.

Zaterdag 30 april 2011.

Bij een temperatuur van 12° Celsius verliet ik om 07.00 uur, na het ontbijt in de herberg, Leon richting Hospital de Orbigo, 33 kilometer verder volgens de gids, een andere vermelde 38 kilometer, maar wat betekenen een paar kilometer in een lange route van ongeveer 800 kilometer.

Eens Leon achter de rug, dien ik de strijd aan te gaan met de Paramo, het ruige landschap van de provincie Leon. Maar hier kan de pelgrim kiezen voor een alternatieve route die van La Virgen del Camino naar het dorpje Villar de Mazarife loopt. Hier loopt men over onverharde wegen en smalle weggetjes zonder verkeer gemarkeerd met stenen kilometerpaaltjes. Ook kan men kennismaken met de landelijke en verborgen velden van Leon en men hoeft zeker niet gestrest te raken door het lopen langs de autoweg.

De Paramo is een oase van bloemen. In de verte ziet men de groene Montes de Leon liggen, met op de hoogste toppen nog wat sneeuw.

Om Leon te verlaten hoef ik maar de in het wegdek ingemetselde jacobsschelpen te volgen naar het oude klooster van San Marcos, waar een oude pelgrimsbrug over de Rio Bernesga voert.

Langs een lange rechte laan, loop ik door Trabojo del Camino, een wijk van Leon. Langs een paar bodega's vervolg ik mijn weg naar La Virgen del Camino.

Deze plaats, waar ik aankom om 08.25 uur na 7 kilometer, is ontstaan rond een sanctuarium dat gesticht werd ter ere van de patrones van Leon, de Virgen del Camino. Het werd gebouwd op de plek waar in mei 1505 een herder, Alvar Simon, geloofde dat hij de heilige maagd Maria had gezien.

Aan het eind van het dorp dient men te kiezen en ik opteer voor de variant via Villar de Mazarife. Deze variant is iets langer, 3 kilometer is het verschil,  maar ik loop door de velden zonder lawaai.

Op de droge hoogvlakte van de Paramo heeft men een kenmerkende vegetatie: er groeien lage struiken, zoals citrusroosjes, lavendel en brem, in mei en juni bloeien er grote aantallen orchideeën en de donseiken blijven er laag door de wind. Tussen deze natuurlijke vegetatie liggen wat akkers en wijngaarden.

Ik passeer langs een brede, slecht onderhouden pad een paar ondergrondse huisjes naar Chozas de Abajo. Dan gaat het verder over asfalt naar Villar de Mazarife. Aan het begin van het dorp bevindt zich een grote mozaïek waarop de gemeenten langs de St. Jacobsroute zijn afgebeeld, ontworpen door een plaatselijke kunstenaar.

In het dorp zelf staat de parochiekerk van de apostel Jacobus. Bovenop de voorgevel hebben ooievaars een groot aantal nesten gebouwd.

Via Villavante kom ik eindelijk aan de lange brug van Hospital de Orbigo, die in het midden een knik heeft, en een gebied met grasland en bomen overspant. Deze brug is bijna 300 meter lang en dateert uit de Romeinse tijd. Tijdens de Middeleeuwen werd de brug nog een stuk langer gemaakt. In de loop der tijden kwamen hier enkele miljoenen pelgrims voorbij maar evengoed soldaten, boeren, schapen, rovers, kooplui, heiligen, ridders, revolutionairen en de laatste vijfentwintig jaar ook veel fietsers, voor gemotoriseerd verkeer is de brug gelukkig niet geschikt.

De historische gebeurtenis waardoor de plaats zo beroemd werd vond plaats in 1434, een jubeljaar,  en duurde van 15 dagen voor tot 15 dagen na de naamdag van de heilige Jacobus (25 juli). De ridder uit Leon, Don Suero de Quinones, organiseerde een toernooi waarin hij elke ridder uitdaagde die over de Jacobsweg ging of wou gaan om drie lansen te breken tegen die van hem en zijn negen adjudanten.

Sinds het jaar 2000 wordt hier de paso honroso nagespeeld. Het is een grote toeristische attractie waaraan een groot aantal inwoners van de stad meedoet - gehuld in middeleeuwse kledij.

Op deze weg lag de Albergue Parroquial de Peregrinos, waar ik toekwam om 14.15 uur. Het gebouw is meer dan 200 jaar oud en grotendeels opgetrokken uit hout en leem, maar wat een sfeer en charme dat het uitstraalt. Binnenin is er een mooie patio met veel bloemen, een oude waterput en een metershoge muurschildering van een pelgrim in een adembenemend berglandschap. In de grote tuin staan rustbanken en helemaal achteraan bevindt zich een boomgaard waarvan de rijpe vruchten aan de pelgrims worden uitgedeeld. Een overdekte binnenplaats fungeert als eetzaal, keuken, aan de achterkant bevindt zich nog een binnenplaats.

Vandaag was het weer droog, maar met een betrokken hemel.

Zondag 01 mei 2011.

Vandaag staat er maar een korte wandeling op het programma, want ik wil tijdig toekomen in de stad Astorga, daar er heel wat te bekijken valt. Maar voordat ik Astorga en de Montes de Leon bereik, moet ik toch nog de Paramo oversteken. Eenmaal bij het Crucero de Santo Toribo heb ik reeds een schitterend uitzicht op de stad met de kathedraal, het bisschoppelijk paleis van Antonio Gaudi en het erachterliggende bergland.

Ik vertrek om 07.15 uur en heb een wandeling van 17 kilometer voor de voeten.

In een wijde bocht door de akkers wandel ik naar het dorp Villares de Orbigo. Dit ligt aan de rand van het rivierdal aan de voet van de Paramo. Het wordt nog even bergop, maar het is een gemakkelijke stijging op een pas, en op de top zie ik het volgende dorp reeds liggen, Santibanez de Valdeiglesies. De nabijheid van de "pico Teleno" en de bergen van Leon kondigen het eind van de hoogvlakte aan. Het pad komt uit op een hoogte, nadat ik een klein bos met tamme kastanjes heb doorgewandeld, waarop het kruisbeeld van Santo Toribio torent.

Vanaf  de alto de Santo Toribio, daal ik verder af naar het voorstadje van Astorga, namelijk San Justo de la Vega. Hier steek ik dan via een middeleeuwse brug het watertje over.

Zo kom ik al vlug aan de voet van de Romeinse muren van Astorga en zoek eerst de Albergue de Peregrinos San Javier op waar ik om 10.45 uur mijn intrek neem. Die is ingericht in een herenhuis met op de begane grond een keuken, eetzaal, een lareira (open haard),een binnentuin met tafels en een fontein met zout water (goed voor vermoeide voeten). Op de verdieping zijn dan diverse slaapzalen.

Nog even vermelden dat ik vandaag voor het eerst in de regen heb gelopen, van 09.30 uur tot 10.15 uur.

Maar bij mijn aankomst in Astorga volop zon, zodat ik van mijn bezoek aan de stad kon genieten.

Astorga was een belangrijke plaats onder de Romeinen. De stad was sterk verbonden met de pelgrimsweg, wat wel bewezen wordt door het bestaan van 25 hospita in de omgeving ten tijde van de Middeleeuwen.

Overal in Astorga zijn herinneringen aan de Romeinse tijd te zien: de Romeinse stadsmuren, een Romeinse poort (bij het bisschoppelijk paleis), Romeinse huizen, tempels, thermen en een stal van kanalen. Er worden nog steeds nieuwe vondsten gedaan, en sommige ervan zijn voor het publiek toegankelijk. In februari 2000 werd er zelfs het Museo Romano La Ergastula geopend.

In de kathedraal zijn zowel gotische als renaissance-stijlkenmerken te herkennen. In deze kerk kan men een zeer groot en rijkbewerkt hoogaltaar bewonderen. De bouw ervan heeft ongeveer 300 jaar geduurd en de torens ervan zijn tot in de wijde omtrek te zien.

Hier tegenover staat het bisschoppelijk paleis, waarvoor Gaudi de opdracht kreeg nadat de oude residentie van de prelaat van Astorga in 1866 door brand werd verwoest en waar momenteel het Museo de los Caminos in huist.

Al dat mooie in dit historisch gebied, van kathedraal tot gemeentehuis, is alleen toegankelijk voor voetgangers wat nieuwe luister heeft gegeven aan een stad die van zichzelf al schitterend is.

Dankzij een waardebon, die ik ontving van de herberg, kon ik genieten van een avondmaal in het eerste klasse restaurant Gaudi en dit aan de prijs van 12 Euro (normale prijs 26 Euro).

Even mijn keuze vermelden: Paella, Zalm, Dessert en water, wijn en brood.




 

Maandag 02 mei 2011.

Na Astorga komt eindelijk het langverwachte nieuws: het is afgelopen met de eindeloze en vermoeiende vlakte van Castilië en Leon. Na Astorga komt de horizon uit de coulissen tevoorschijn en verheft zich om de montes de Leon te vormen. Een niet zo ruige bergketen die, niettegenstaande hij mag bogen op de hoogste top van de hele route, het Cruz de Hierro, makkelijk te beklimmen is. En hier laat de Camino weer zijn kracht zien. Dorpen, zoals Murias, Foncebadon of Santa Catalina, die gedoemd waren te verdwijnen hebben het gered dankzij de stroom leven en geld van de reizigers naar Compostela.

Om 07.10 uur wandel ik de stad uit en al vlug bemerk ik de eerste ijzeren kruisen, een grondstof die overvloedig voorkomt in de mijnen van Leon hoewel er al veel vervangen zijn door houten exemplaren.

Aan de moderne kerk van Pedro Restivia bevindt zich onder aan de gevel een groot mozaïek van de St. Jacobsroute.

Wanneer ik door het volgende dorp wandel, Murias de Rechivaldo, is het 08.05 uur en zitten er reeds een 5-tal kilometer op de teller. Zoals vele kerken in de streek, heeft ook deze 18de eeuwse kerk van San Esteban, een karakteristieke klokkentoren.

Ik vervolg mijn weg langs Santa Catalina de Somoza. Dit was een dorp van trommelaars en fluitspelers, die feesten en partijen opvrolijkten - een van de vele specialiteiten van de Maragatos (bekend vanwege hun klederdrachten, rood en groen, waarvan het rood staat voor de aarde en het groen voor de eikenbossen).

Op mijn weg naar El Ganso, vier kilometer verder, kom ik voorbij aan de enorme Roble del Peregrino (de pelgrimseik).

Alhoewel het volgende dorp, met maar zestig zielen, Rabanal del Camino, een belangrijke halte is met maar liefst vier albergues besluit ik toch maar door te gaan tot Foncebadon, waar ik langs een nieuw en mooi wandelpad na 26 kilometer aankom om 13.00 uur.

Vanaf 14.00 uur komt de regen ons gezelschap houden.

In deze albergue is er voor de pelgrims een speciale regeling wat de kosten betreft, er is hier een all-in formule tegen de prijs van 16 Euro, dit omvat overnachting, avondmaal en ontbijt.

Dinsdag 03 mei 2011.

Het eerste deel van de Montes de Leon is achter de rug, wat rest is een klim naar één van de meest karakteristiek punten van de Camino, het Cruz de Hierro. Dit is een overblijfsel van een klassieke milladoiro (mijlsteen) die door de hedendaagse gewoonte om er allerlei voorwerpen achter te laten bij wijze van geloftegeschenk een kleine stortplaats is geworden. Hier wordt niet alleen een van thuis meegebrachte steen achtergelaten, maar soms ook een vieze schoen tot een pakje sigaretten.

Oorspronkelijk was dit een boomstam van vijf meter hoogte, waar een ijzeren kruis bovenop was gevestigd, het wordt cruz de ferro genoemd (alhoewel in correct Castellono een cruz de hierro heet).

Van hieruit gaat het verder naar Manjarin, een zielloos gehucht maar herrezen door de volgelingen van de Tempeliers.

Hier probeert Tomas, de hospitalero, een gastvrije schuilplaats uit lang vervlogen tijden te creëren in een verlaten dorp. Er luidt zelfs een klok om de bedevaarders op koers te houden als het mistig is.

Hier is weinig comfort maar men voelt zich als een Tempelier. Het is een van de meest authentieke herbergen van de Camino. Er is elektrisch licht via een zonnepaneel, er is geen stromend water, maar wel een paar latrines en internet dat werkt op de accu van een Landrover.

Na dit verlaten dorp te hebben doorgewandeld, ligt een uur verder het volgende dorpje te wachten namelijk El Acebo. Hier was een tijd geleden een regeling dat de inwoners geen belastingen hoefden te betalen als ze de Camino open hielden en markeringsstokken neerzetten in de wintermaanden als de route ondergesneeuwd was. Eens buiten het dorp kom ik voorbij een gedenkteken voor een Duitse pelgrim die hier met zijn fiets verongelukte toen hij afdaalde vanuit Manjarin.

Opmerkelijk in dit dorp zijn ook de vele houten balkons aan de huizen die naar voren uitsteken en aldus de straat redelijk smal maakt voor het verkeer.

Nog de dorpen Riego de Ambros en Molinaseca doorwandelen vooraleer Ponferrada te bereiken, na een tocht van 27 kilometer, om 13.30 uur.

Ik kan hier overnachten in de Albergue San Nicolas de Flue, met een schitterende tuin en een eigen kapelletje. Het is een gebouw van de parochie met goede voorzieningen en een fijne sfeer.

De economie van deze stad is afhankelijk van de mijnen uit de omgeving en de daarmee samenhangende industrie. Als sinds de Romeinse tijd zijn er in dit gebied mijnen; in de Medulas, die ten zuiden van de stad liggen, werden de grootste goudmijnen van het Imperium Romanum geëxploiteerd.

Het stadsbeeld is uitstekend gewaard gebleven.

De burcht, Castillo del Temple, hoog boven de Rio Sil, is hier door de kloosterridders (Tempeliers) gebouwd (1178-1312) die de reizigers op weg naar Santiago de Compostela moesten beschermen.

De stad zelf is genoemd naar de brug over de Sil, de pons ferrata (de ijzeren brug).

Woensdag 04 mei 2011.

Bij een temperatuur van 8° Celsius, begon ik vandaag aan mijn route naar Trabadelo, zo een 33 kilometer ver. De klok wees 07.00 uur aan.

De vallei waar ik door wandel is zo'n 60 kilometer lang en wordt omgeven door het Cantabrisch gebergte, de bergen van Galacië en de Aquilanos, een bergketen die deel uitmaakt van de Montes de Leon.  Tussen 1822 en 1823 was de streek zelfs een tijdje een onafhankelijk e provincie. De Camino doorkruist de regio helemaal, van Ponferrada aan de ene kant tot helemaal aan het andere eind waar Villafranca del Bierzo toegang geeft naar Galacië.

Eens Ponferrada doorgewandeld, heeft men twee varianten voor de route naar Camponaraya, de eerste is de eenvoudigste, maar loopt over de geasfalteerde weg. De tweede variant mijdt de drukke uitvalsweg , ik kies dan ook voor deze laatste.

Zowel in het dorp Columbrianos als in het volgende dorp, Fuentes Nuevas, passeer ik vele huizen met mooie voorbeelden van de architectuur van El Bierzo.

In het dorp Camponaraya bevindt zich een grote coöperatie van wijnproducenten (Cooperativa Vinas del Bierzo). Even verder wandel ik dan door het glooiende landschap met wijngaarden van de Bierzo. Tot Villafranca blijft ik in deze fraaie heuvelstreek wandelen (nog ongeveer 14 kilometer).

Ik wandel ook nog door de mooie enclave, Cacabelos. Dit stadje werd gebouwd in de 12de eeuw door het bisdom van Compostela en het wordt al vermeld in de meeste middeleeuwse gidsen. Ik kom voorbij de kapel van San Roque, waar een pelgrimshospitum werd gesticht.

Aan het eind van het dorp, over de Rio Cua, bemerk ik nog de laatbarokke-vroegclassistische kerk (Iglesia Las Angustias) en het voormalige pelgrimsziekenhuis.

Na een tamelijk inspannende stijging passeer ik het dorpje Pieros, maar na nog een kleine stijging, en daarna op de afgeronde top geniet ik van een wonderbaarlijk mooi uitzicht op het landschap en het omliggende gebergte.

Na nog wat door wijngaarden te hebben gewandeld, kom ik aan om 12.00 uur in Villafranca del Bierzo.

Deze stad wordt vanwege het grote aantal kerken en pelgrimsherbergen die hier in de Middeleeuwen stonden, ook nog "Kleine Santiago" genoemd, het werd gesticht in de 12de eeuw.

De Santiago-kerk, is romaans. het noordelijk portaal, dat naar de pelgrimsweg is gericht, heet Pierta del Perdon (Poort van de Vergiffenis).

Langs de calle del Agua, de oudste en meeste bezienswaardige straat in Villafranca, loop ik langs de mooie met wapens versierde herenhuizen, langs de oevers van de rivier de Valacarce, de stad uit.

Aan de overkant van de oude stenen brug met het moderne St. Jacobsbeeld loopt mijn gekozen weg.

Omdat de normale weg, de meeste rechtstreekse, nogal druk is, kies ik voor de alternatieve route, die ook nog de "Camino duro" (zware weg) wordt genoemd, omdat de stijging steil en inspannend is, maar hij is wel wonderbaarlijk mooi - en veilig.

De route loopt tussen de huizen door erg steil omhoog over geribbelde betonnen platen. Er staat dan ook een verwijzing naar het "zware" van dit traject op een stenen muur: Solo per perigrinos buen coaminantes (alleen voor pelgrims die goed kunnen lopen). De route gaat een uur lang steil tot zeer steil - maar wel over een goede steenslagweg - over de helling, het eerste half uur door kastanjebos, en daarna over open terrein. Het is een geweldig mooi landschap. Zowel rechts als links is het uitzicht magnifiek. De vegetatie bestaat uit brem, heide en orchideeën, maar helaas zijn hier grote stukken door brand vernield.

Eens door het gehucht Pradelo met een mooi bos van tamme kastanjes, kom ik weldra in mijn eindbestemming voor vandaag. Om 14.55 uur ben ik in Trabadelo.

Het avondmaal neem ik in de bar-pension El Puente Peregrino, waarvan een echtpaar uit Nederland de eigenaars zijn, hoe doet wel wat plezier om een woordje Vlaams of Nederlands te kunnen praten, want tot op heden, geen enkele Vlaming ontmoet.

Het volgende avondmaal werd mij opgediend tegen de prijs van 10 Euro:

- een overheerlijke groentesoep als voorgerecht, een forel met salade en aardappel in de schil als hoofdgerecht en een pannenkoek met slagroom als dessert, met wijn en brood.

Donderdag 05 mei 2011.

Zoals de overige dagen nam ik om 07.05 uur de rugzak om vandaag als eindbestemming Hospital de la Condensa te hebben, ongeveer 25 kilometer verder.

Dat er ook in Spanje heel wat wegeniswerken bezig zijn heb ik vandaag kunnen ondervinden. naast een bestaande autoweg legt men nu een hele nieuwe brede baan aan, zodat in de toekomst niet meer door de dorpen dient te worden gereden. Daartoe zijn een heleboel tunnels en viaducten nodig, maar zoals overal is het jammer genoegd ook hier zo: de natuur moet wijken voor de vernieuwing.

Eens door het dorpje La Portela, na bijna 5 kilometer, wordt het minder druk en het gekwintelier van de vogels vervangt het gebrom van de auto's. De schaduw van de kastanjebomen heet de pelgrim welkom die zich weer beschermd voelt in zijn eigen wereld.

Voordat ik aan de klim begin naar O Cebreiro wandel ik door het dorp Vega de Valcarce.

Vega is gebouwd tussen twee oude vestigingen, Veiga en Sarracin. De eerste deed vanaf de 11de eeuw dienst als logement voor de tolgaarders, die het passagegeld hier ontvingen. De tweede werd gebouwd in de 9de eeuw door de graaf van Asorga, Sarrachino.

Eens het dorpje Ruitelan, reeds 10 kilometer zijn afgelegd, begin ik stilaan om 09.07 uur aan de langzame klim, De hellingen staan vol kastanjebomen, ik passeer nog een Romeinse brug en wandel verder langs Las Herrerias, een dorp gekend om zijn smederijen.

Tot nu toe is de gevreesde klim naar El Cebreiro niet meer geweest dan een makkelijk wandeling door het lage gedeelte van deze ingesloten vallei. Maar eenmaal Las Herrerias voorbij is het afgelopen met de pret. Net als in die mooie bergetappes van de Ronde van Frankrijk, is het eerste deel vlak en dient het vooral om de spieren op te warmen, het feestelijk hoogtepunt, de echte uitdaging komt aan het einde, doorgaan zonder te stoppen naar de eindstreep die net als die van O Cebreiro ook meetelt voor de bolletjestrui.

De eerste kilometer loopt omhoog over over een asfaltweg, dan volgt een afslag met een voetpad voor de wandelaars, fietsers moeten rechtdoor, maar... slimmerikken (dat denken ze althans) gaan soms met de wandelaars mee, maar de oude veeweggetjes zijn niet bedacht voor tweewielers. Ik kom ze een paar keer tegen en telkens moeten zij achterblijven, hun schoeisel is niet geschikt voor dergelijke ondergrond. Een half uur zwaar klimmen, onder een dicht bladerdak, brengt mij bij het volgende gehucht, La Faba. Hier zijn er een groepje traditionele boerenhoeven, helemaal gewijd aan de veeteelt.

Nog even wandel ik door het laatste dorp van de provincie Leon, namelijk Laguna de Castilla. Hier staan nog een paar houten palloza's bestemd voor de opslag, met een vierkante fundering en een rieten dak.

O Cebreiro is nog niet te zien, maar men kan voelen dat het er is boven op de berg.

Op de provinciegrens staat de kilometerpaal met het getal 152,50, zover is het nog tot Santiago. Vanaf dit moment en over het hele traject door Galicië staat om de 500 meter zo'n paaltje met de nog af te leggen afstand. Het aftellen is zo begonnen.

Om 11.40 uur ben ik in het centrum van O Cebreiro, waar ik aanvankelijk dacht te overnachten, maar gezien het uur besluit ik nog een vijftal kilometer verder te wandelen, maar neem eerst de tijd om dit oude dorpje te verkennen.

Op deze bergpas, 1300 meter hoog, bestond al in vervlogen tijden één van de eerste opvangcentra voor pelgrims. In 1072 liet Alfons VI het centrum opknappen en droeg hij het over aan de Franse monniken van Cluny. De eenvoudige vroeg-Romaanse kerk ging daarna over in Benedictijner handen, die er bleven tot 1854, en er vanwege de landhervorming onder Mendizabal werden uitgezet.

Ook hier veel palloza's, dit zijn lage, ronde of langwerpig ronde gebouwen van natuursteen. Ze hebben een brede houten kap die aan de onderkant tot vlak bij de grond doorloopt en met stro is bedekt. Vroeger was er slechts één opening, een laag deurtje, maar tegenwoordige hebben ze ook ramen en deuren. Dit bouw-type, dat eeuwenoud is komt tegenwoordige praktisch alleen in voor in de sierras aan de grens tussen Gallicië en Leon-Castilla.

Vanuit O Cebreiro gaat het omlaag naar Linares. Ik neem, gezien het mooie weer, het prachtig alternatief, dat over de hoogte van de Monto Pozo de Area gaat, dit is maar 20 minuten langer dan het gewone traject. Men geniet er van talrijke uitzichten over de omliggende dorpen en landschappen.

Op weg naar Hospital de la Condesa, kom ik voorbij aan de Alto de San Roque, 1270 meter hoog, waar een enorm metalen monument staat van een pelgrim die probeert tegen de wind en de regen in te worstelen.

Nog even verder en om 13.30 uur ben ik aan mijn eindpunt voor vandaag, Hospital de la Condesa. Dit dorp dankt zijn naam aan een voormalig hospitum uit de 9de eeuws. het werd gesticht door gravin Egilo.

Gezien er maar één restaurant in het dorp, was mijn keuze snel gemaakt. Ik nam het avondmaal in Meson "O Tear", waar ik toch weer een heerlijke maaltijd kreeg opgediend (9 Euro, all-in).

Vrijdag 06 mei 2011.

Vandaag opteer ik voor een afwijking van de normale voetweg, ik zou als eindbestemming het klooster van Samos op mijn programma zetten, 24 kilometer verder.

Ik vertrek om 07.10 uur en éénmaal het centrum en de buurtschap Padornelo achter mij, begin in aan de helling naar de col van de dag, de Alto do Poio, hier was vermoedelijk vroeger een klooster van de Tempeliers. Eens het kleine boerendorpje, Fonfria voorbij, begint de afdaling naar de gemeente Triacastela. Ik wandel nog door O Viduedo, passeer nog Filloval en volg nu dezelfde route als de middeleeuwse Camino, een heerlijke wandeling over een geplaveide weg waar men tot Triacastela in de schaduw loopt.

Tricastela is de stad met drie kastelen, waarvan zelfs nu geen ruïnes meer over zijn. Dit dorp leeft enerzijds van de pelgrims, maar ook voor een ander deel van de ontginning van kalksteen. Vroeger namen de pelgrims een stuk kalksteen mee om bij te dragen aan de bouw van de kathedraal van Santiago.

Ik heb inmiddels 15 kilometer afgelegd en de klok wijst 10.35 uur aan. Er blijven mij nog een 9 kilometer te wandelen.

Zoals voorheen gezegd moet ik bij vertrek kiezen verder stappen ofwel langs San Xil, ofwel langs Samos. Ik kies voor de tweede en mijn weg loopt over wondermooie corredoires. Het is vlakker maar wel 5 kilometer langer. in ruil daarvoor kan men het benedictijnenklooster met dezelfde naam bezoeken, een van de oudste van Spanje en symbool van de Galicistische cultuur.

Ik wandel dan ook nog door dorpjes als San Christobo do Real en Renche alvorens het klooster te bereiken. Het was een rustige etappe en om 13.25 uur sta ik aan de poort van het klooster, het is nog even wachten, men kan pas om 16.00 uur binnen, maar heb nog ruim de tijd om op het daar tegenoverliggende terrasje een verfrissing te nemen.

Nadien kon men nog deelnemen aan een geleid bezoek van het klooster, heel indrukwekkend, en 's avonds werd er nog een mis opgedragen voor de pelgrims.

Zaterdag 07 mei 2011.

Na een nachtje in het klooster van Samos te hebben overnacht, begaf ik mij om 06.55 uur op weg naar mijn volgende bestemming, Portomarin, 34 kilometer ver. De weersomstandigheden zouden voor vandaag alles behalve goed zijn, er werd regen voorzien, maar gelukkig kon ik beginnen met weliswaar een bewolkte en betrokken hemel, maar nog droog.

Maar benevens de weersomstandigheden had ik nog een grotere pech, namelijk mijn fototoestel liet het afweten. Gelukkig was het amper 12 kilometer tot de stad Sarria, waar ik mij kon informeren bij een fotograaf, maar herstel was niet mogelijk, vandaar dat ik mij een klein toestel heb aangeschaft, zodat ik opnieuw mooie herinneringen aan mijn voettocht kon bewaren. Maar wat bleek nadien, dat al mijn opnamen tot gisteren door een onverklaarbare crash van mijn fototoestel verdwenen waren.

De dorpen waar ik door wandelde, Teigun en Airan, waren zeer armoedig en op bepaalde momenten waande ik mij terug in de Middeleeuwen. Wij zouden ons zeker nooit kunnen aanpassen aan het trage, ééntonige leven hier in de bergen. Men loopt hier zelfs nog op klompen, hier is het samenleven met elkaar en het dorspleven nog belangrijk en is men nog vriendelijk.

Uren wandelen in de bergen en de stilte van de natuur geeft een mens veel tijd om over zovele dingen na te denken. Ik kan mijn weg nog zo goed vertellen in geuren en kleuren, maar om dit echt te begrijpen moet men eens zelf de Camino zelf eens lopen. Het éne doel, Santiago de Compostela bereiken is een uniek gevoel dat niemand kan afnemen.

Om 09.00 uur kom ik in Sarria toe. Dit is op één na de grootste stad langs de Camino op zijn weg door Gallicië. Hier bevinden zich wel zes herbergen, wat getuigt van de belangrijkheid van deze halteplaats naar Santiago.

Ik kom voorbij het klooster van La Magdalena, heel belangrijk bij reizigers uit de Middeleeuwen. Ik wandel voorbij de kerk van El Salvador (de verlosser) waarvan de Romaanse fundering werd gelegd omstreeks 1094.

Eenmaal voorbij het kasteel kom ik bij een mooi uitzicht over Sarria.

Er blijven mij nog ongeveer 22 kilometer tot Portomarin. Maar er zijn diverse interessante details die deze route wat lichter maken. Alle pelgrims zijn het meest dankbaar voor wat er in een greppel  staat van een lokaal weggetje tussen Brea en Ferreiros, tegenover een rij eiken. Dat is het mytische 100-kilometer punt. Daarna verdwijnen de kilometers als sneeuw voor de zon en de voeten krijgen vleugels.

Het wordt nog zwerven overeen labyrint van wegen, paden, corredoiras, weggetjes en paadjes waar men de weg zou kwijt raken als er geen gele pijlen waren geweest. Ik kom nog voorbij vele dorpjes en gehuchtjes, maar spijtig genoeg is er bijna nergens iets te bekomen, noch eten of drinken.

Zo wandel ik nog door Barbadelo, een slaperig dorp, Rente, een waar doolhof, Peruscallo, waar ik mijn weg vervolg over een waterloopje via een aantal stapstenen.

Alvorens de beruchte 100-kilometer-paal tegen te komen, moet in nog door Cortinas, Lavandeira en Casal.




 

 

 

Eenmaal deze aanduiding voorbij steekt er rond de middageen heus
onweer op met flinke regenbuien en windvlagen, schuilen was een mogelijkheid maar het bleef maar duren en dit tot ik bijna in mijn eindbestemming van de dag was, Portomarin.

Nog door Ferreiros, gekend voor de smederijen, Pena, Moimento, Mercadoira en Parrocha, waar hoofdzakelijk eenvoudige veeteeltbedrijven zijn gevestigd.

Het laatste dorp waar ik doorwandel is Vilacha, een iets groter dan de vorige. Nog door het dal van de Mino. Hier staan nog het klooster van Loio en de restanten van een kapel die op een klooster gebouwd is waar 12 ridders in 1170 zwoeren dat ze de pelgrims zouden beschermen tegen de aanvallen van de Moren. Zo ontstond de Orde van de Ridders van Santiago.

Het was 14.45 uur als ik in Portomarin toekwam en eerst en vooral ging ik op zoek naar een hotel om al mijn natte klederen goed te laten drogen en een deftig bed en verzorging te hebben. Er werd mij het hotel Villajardin aangeraden en later bleek dit een goede keuze te zijn. In het aanpalende restaurant, Meson de Rodriguez, kon ik het avondmaal gebruiken.

Portomarin en het stuwmeer van Belesar. Het was in 1962 dat de stuwdam was voltooid en het oude stadje, aan de brug over de rivier, verdween in de golven. Ook andere plaatsen, boerderijen, bruggen en volledige bossen verdwenen in het water. Toch is Portomarin behouden gebleven - ook al staat het nu op een andere plek. uiterst nauwkeurig zijn de belangrijkste gebouwen van het stadje steen voor steen afgebroken en weer zo precies opgebouwd. De Romaanse kerk van San Juan, de trap waarover men omhoog loopt naar het stadje, het kerkje aan het begin van Portomarin en twee stadspaleizen (het Casa dos Condes uit de 16de eeuw en het Palacio de Berbetoros uit de 17de eeuw) zijn van het water gered.

De brug over de Mino bestond al in de 12de eeuw (is gebouwd rond 1120)  was van levensbelang voor het stadje en vormde de verbinding tussen de beide oevers,de pelgrims konden via de brug gemakkelijk de rivier oversteken.

Zondag 08 mei 2011.

Na een weldoende rust in het hotel vertrok ik vandaag voor een 34 kilometer lange route tot Melide.

Bij mijn vertrek was er wel nog wat regen, maar gelukkig was dit van korte duur.

Het eerste deel van deze etappe gaat over een bergrug met granietrotsen en heide, waar men een uitzicht heeft op het dal van de Mino. Eenmaal in Palas de Rei, na 22 kilometer, bereik ik het laagland van Gallicië, waar zich de eerste cruzeiros (stenen wegkruisen) en eucalyptussen zie.

Ik verlaat Portomarin om 07.25 uur langs de voetgangersbrug over de rivier.  Ik vervolg mijn weg langs een steil, maar beschaduwd pad richting Gonzar.

In Castromaior zie  ik de eerste eucalyptusboom en kom vervolgens in Hospital de la Cruz, de naam verwijst naar een pelgrimshospitum, dat nog steeds aan het begin van het dorp staat. Van hieruit gaat het geleidelijk omhoog. het terrein is begroeid met heide en ook kale granieten heuveltjes torenen uit boven het groen waarmee de Sierra de Ligonde is bedekt.

Een eeuwenoude eik ligt op mijn route, alsook het cruceiro de Lameiros, één van de interessantste van de hele route. De vier kanten van de sokkel verwijzen naar de kruisweg of naar de dood (hamers, nagels, doornen, doodshoofd) terwijl op het kruis in een reliëf moederschap en leven worden afgebeeld. Het kruis dateert uit 1670.

 

Om 10.30 uur aan kilometerpaal 76,5 passeer ik over de col de Ligonde, 756 meter hoog. Na een langzame afdaling kom ik door het gehucht Prebisa. Nadien volgt nog de col del Rosario alvorens via het gehucht Avenostro Palas de Rei te bereiken, het is inmiddels 12.10 uur. Er blijven nog 12 kilometer te doen tot Melide.

Op mijn weg dien ik nog talrijke beekdalen over te steken die het laagland van Gallacië doorsnijden. Dit gebeurt veelal door middel van loopplanken of oude bruggen.

Onderweg bemerk ik ook verschillende mooie horreos, dit zijn kenmerkende maïsopslagplaatsen van natuursteen, die op een verhoging zijn gebouwd.

Het dorpje Casanova, is het laatste gehucht van de provincie Lugo. Er volgt nu in de provincie A Coruna een schitterende wandeling over de restanten van de Romeinse weg naar Leboreiro. Het oude plaveisel  is volledig bewaard gebleven (of het is goed gerestaureerd). Het is duidelijk dat de St. Jacobsroute hier over een echte calzada heeft gelopen. Ook de brug met de spitsbogen herinnert aan vervlogen tijden.

Nog even door Furelos en dan kom ik om 15.35 uur toe in de stad Melide.

Melide is beroemd om zijn inktvisrestaurantjes, hetgeen ook voor mij 's avonds op het menu stond.

Maandag 09 mei 2011.

Vandaag de voorlaatste dag alvorens Santiago de bereiken. Nog 52 kilometer dienden er te worden afgelegd. Eindpunt vandaag was het 32 kilometer verder gelegen Pedrouzo. Om 07.30 uur begaf ik mij op weg. Het beloofde een prachtige dag te worden.

Santiago is dichtbij. Er komen geen grote woonkernen meer noch majestueuze kathedralen en met de kloosters is het afgelopen. Er hoeven alleen nog maar groene heuvels te worden beklommen met minuscule dorpjes. Alleen de talrijke rivieren op weg naar het dal van de Ulla  vormen een obstakel. Maar we gaan er dwars doorheen, omhoog en omlaag. In eucalyptusbosjes hangt de karakteristieke pittige lucht die deze bomen verspreiden, zijn hoog en kaarsrecht. Het eigenaardige is dat deze bomen hun schors verliezen. De bodem lag dan ook met een dikke laag bedekt en de bomen zagen eruit of ze "geschild" waren.

Volgende dorpjes en gehuchtjes kom ik nog voorbij, Boente, Castaneda, Ribadiso da Baixo, waar een klim begint van 2 kilometer naar het volgende dorpje Arzua, hier zorgde in de Middeleeuwen een nu vervallen Augustijnenklooster, gewijd aan Magdalena, voor de noden van de reiziger.

Verder wandel ik nog door Salceda, Santa Irene, na de gehuchten Pregontuno, Calzada, Calle, Boavista te hebben doorgestoken, allen nietige kleine dorpskernen.

In Calzada bemerk ik kilometermarkering 31,1 - hier is een ijverige landmeetkundige aan het werk geweest.

Na het dorpje Rua kom ik eindelijk om 14.30 uur toe in Pedrouzo. Het is een groot dorp dat eigenlijk alle voorzieningen heeft van een stad.

In Salceda wandel ik voorbij een bijzondere gedenkplaat van een pelgrim die één dag voor dat hij Santigo bereikte is overleden in 1993.

Dinsdag 10 mei 2011

Ik begin om 06.55 uur aan mijn laatste etappe. Het begeerde einddoel is nog maar een halve dag wandelen.  Het einde van de tocht is nabij. En zonder het te willen maken hart en ziel zich op voor de grote afspraak. Hoeveel emotie men ook voelt, de omgeving houdt daar geen rekening mee.

Een vliegveld, ringwegen en vervelende buitenwijken ontsieren de aankomst in Santiago. Zelfs de Monte do Gozo, wanneer de pelgrims de torens van de kathedraal zagen, was voor velen een tranentrekker.

Vandaag is de monte do Gozo een groot centrum voor toeristen, congressen en studiereizen. Hier staat een gedenkteken van het bezoek van paus Johannes Paulus II in 1992.

In het dorpje Labacolla, waar zich ook het vliegveld van Santiago bevindt, wasten de pelgrims vroeger hun kleren en gehavende lichamen zodat ze zich een beetje ordentelijk aan de apostel konden vertonen. Hier begint ook de klim naar de monte do Gozo. Hier zagen ze de heilige stad. Bovenaan staat een groot monument voor pelgrims.

Vooraleer bij de kathedraal toe te komen is het nog een hele weg door de drukke straten van Santiago. Het is pas aan de puerto del Camino, waar het oude stadsgedeelte begint dat de pelgrim/wandelaar  wordt ontvangen en in bescherming wordt genomen tussen haar door de eeuwen gepolijste en met een groenige aanslag bedekte stenen op weg naar zijn eindbestemming, net als die honderdduizenden zielen voordien.

Nog door de callejon de las Animas, plaza de Cervantes, via Sacra, calle Azabacheria, plaza de las Platerias - en dan ... de plaza del Obradoiro en de majestueuze barokke kathedraal van Santiago. Nog 33 treden, welke trap men ook neemt, scheiden mij van de Glorie. Het was 11.00 uur.

Er stond mij echter nog een niet te missen verplichting te wachten, namelijk het zich laten registreren van de tocht en het bekomen van de "Compostelana". Het kantoortje bevindt zich op kleine afstand van de kathedraal en het was wel nog even aanschuiven.

Hier dien ik mijn credential (geloofsbrief) samen met het stempelboekje te laten zien. Beiden worden echt grondig gecontroleerd alvorens men de  Compostelana uitreikt. Dat is een soort diploma of getuigschrift, hoe je het ook wilt noemen, dat men ontvangt als bewijs dat men de Camino gelopen heeft.

Mijn gegevens werd eveneens nog geregistreerd alsook de redenen waarom ik de Camino heb gelopen.

Diegenen welke om religieuze redenen de Camino hebben gelopen krijgen een duidelijk mooiere Compostelana dan diegenen die een andere redenen hebben opgegeven.

Vandaar ging ik even binnen in het nabij gelegen dienst voor toerisme en informeerde ik mij naar de mogelijke hotels of pensions. Na enig overleg kon ik kiezen uit een achttal mogelijkheden.

Ik koos voor het Pension Linares, gelegen op 10 minuten van het centrum en ook op 10 minuten van het busstation, hetgeen gemakkelijk was voor mijn vertrek naar de luchthaven.

Nadat ik mijn pension had opgezocht voor de komende twee nachten, (in een refugio mag men slechts één nacht verblijven), was het inmiddels reeds te laat voor de pelgrimsmis in de kathedraal, welke stipt alle dagen om 12.00 uur plaats vind, dus genoteerd voor morgen.

Santiago de Compostela is een legendarische stad. In 1985 verklaarde de UNESCO Santiago tot Wereldpatrimonium, waarbij de nadruk wordt gelegd op de universele waarde van een stad die onderdak bood aan duizenden pelgrims die uit heel Europa via de "Camino de Santiago" de Apostel kwamen vereren.

Het beeld in de historische stad wordt bepaald door talrijke kloosters, kerken en kerkelijke bestuursgebouwen  en ook door studenten die aan de universiteit studeren.

Het hoogtepunt is en blijft alleszins de kathedraal. De huidige kathedraal is in de 11de-12de eeuw gebouwd. De kerk is opgetrokken naar het voorbeeld van de Heilige-Grafkerk in Jeruzalem, de belangrijkste christelijke bedevaartsplaats. Het aantal pelgrims dat in de Middeleeuwen naar Santiago de Compostela trok was veel groter dan het aantal bedevaartgangers naar Jeruzalem. De westelijke voorgevel van de kathedraal werd verbouwd tot een schitterend staaltje van barokke bouwkunst. Ook het rijk versierde hoofdaltaar van de apostel dateert uit die periode. Hier staat een zilveren buste, waar de relieken van de apostel worden bewaard. Een trapje achter het altaar voert omhoog naar het beeld, zodat de pelgrims aan het eind van hun tocht de buste van achteren kunnen omarmen.

Op mijn wandeling 's namiddags door de stad, waar heel wat te zien is, kom ik ook nog een gekend persoon tegen, zie hiervoor onderstaande foto .... St. Jacob (afkomstig van Brazilië).







 

In de namiddag proefde ik ook eens van de gekende Chocolate con Curros. Het was wel calorierijk, maar na de geleverde inspanningen mochten dat wel.

Woensdag 11 mei 2011.

Vandaag nam ik de tijd om de overdekte markt, tweede grootste van Spanje, te bezoeken. Hier was het aanbod groot van  groenten, vis, vlees, kaas enz...

Ik had echter wel afspraak om 12.00 uur in de kathedraal voor de pelgrimsmis. Om 11.45 uur was ik in de kathedraal en het was er al behoorlijk druk en alle zitplaatsen waren al ingenomen. De mis horen in het Spaans is toch wel heel speciaal en dan is er het hoogtepunt na de mis, wanneer de "Botafumeiro" (wierookvat) door de kerk wordt geslingerd. Het was werkelijk een heel emotioneel moment.

In de namiddag bezocht ik ook nog het museum (gratis toegankelijk met de stempel van de pelgrim) waar heel wat prachtige stukken te bewonderen waren.

Ook een wandeling door de heel mooie parken is zeker een aanrader.

Graag geef ik nog ter informatie het aantal pelgrims welke in Santiago de Compostela hun Compostelana hebben in ontvangst genomen tijdens de laatste vier heilige jaren (dit is wanneer de feestdag van Jacobus, 25 juli, op een zondag valt):

1993                99.000 pelgrims

1999                154.000 pelgrims

2004                179.000 pelgrims

2010                270.000 pelgrims.

Donderdag 12 mei 2011.

Nog een bezoek aan de markt, een paar attenties en lekkernijen aanschaffen voor de thuisblijvers.

Met de bus naar de luchthaven en zal aldus de Camino aan mij voorbijglijden. Het onherroepelijke drong nu pas tot mij door. Dit werd het afscheid.

De vlucht naar Madrid vanuit Santiago vertrok normaal om 17.45 uur, maar had een vertraging van 30 minuten, zodat het pas 18.15 uur was eer ik kon opstijgen.

Mijn aansluitende vlucht vanuit Madrid naar Brussel had één uur vertraging, zodat ik in Brussel de laatste trein kon nemen voor Gent Sint Pieters, waar ik pas om 01.15 uur op 13 mei toekwam.

Gelukkig kon ik beroep doen op het thuisfront om mij aan het station op te halen.

Het was een heel avontuur, maar alles is prima verlopen en ik kan met een gerust gemoed terugblikken op  een geslaagde "pelgrimstocht".

Hierbij nog enkele foto's genomen tijdens de tochten